Waarom neomasculinisme niet het antwoord is voor mannen

Sinds enige tijd komt er een mannenbeweging op onder de noemer: ‘neomasculinisme’. Sleutelfiguren van deze stroming zijn veelal versiercoaches: ze leren mannen stapsgewijs, vaak alsof een vrouw een soort afstandsbediening is, hoe te versieren. Die versiercoaches doen nogal eens gekke uitspraken: à la “Je moet vrouwen als honden behandelen: discipline breng je niet alleen bij door te aaien” (Tim Veninga), de klassieker: “Als vrouwen nee zeggen, bedoelen ze ja” (Thierry Baudet – die ook een masterclass “Mannelijkheid” verzorgde) of “Verkrachting in de privésfeer moet gelegaliseerd worden” (Roosh V). Ongeacht de soms opmerkelijke expressie van dit sentiment moeten we het gevoel van de ‘bedreiging van mannelijkheid’ serieus nemen. Het antwoord daarop is echter niet neomasculinisme, maar het feminisme.

Vaak is de leidraad van hun verhaal: mannelijkheid wordt bedreigd en mannen moeten weer dominant worden. Zij verlangen terug naar tijden waarin ongelijkheid tussen man-vrouw zo vanzelfsprekend was, dat de overheersing van mannen in alle maatschappelijke (publiek of privé) velden de norm was. Ook wordt er een beroep gedaan op enkel biologische verhoudingen (we zijn allemaal toch dieren!) tussen man-vrouw en is nuanceren met sociale argumenten uit den boze. Kortom: vrouwen moeten vrouwelijk zijn, mannen weer mannelijk. Wat dat ook moge betekenen.

Ondanks de opmerkelijke uitspraken van deze neomasculinisten is het toch belangrijk serieuze aandacht te besteden aan het gevoel dat “mannelijkheid” bedreigd wordt. Het clubje neomasculinisten is vrij klein: de meeste mannen snappen wel dat je gevoel van waardigheid niet per se samenhangt met je dominantie jegens het andere geslacht of aan het conformeren aan bepaalde hokjes, maar toch is dit gevoel van bedreiging iets wat vaak terugkomt in discussies. Wellicht hangt dat samen met een verandering in genderdenken: we komen steeds meer los te staan van onze oude vertrouwde hokjes en dat brengt onzekerheid, en in dit geval een tegenbeweging, met zich mee.

Voordeel voor beiden
Ten eerste is het belangrijk om te benoemen dat het vergaren van rechten of vrijheden voor één groep, niet automatisch betekent dat de rechten en vrijheden van de andere groep worden afgenomen. Dat is een schijntegenstelling die vaak gecreëerd wordt bij dit soort discussies. Er wordt juist vaak aan beide kanten meer vrijheid gecreëerd. Het idee dat meer vrouwen op de arbeidsmarkt de status van de werkende man bedreigt bijvoorbeeld: meer werkende vrouwen betekent óók minder druk op mannen om te werken en uiteindelijk meer keuzevrijheid voor beide geslachten.

Op het moment dat we net zoveel vaderschaps- als moederschapsverlof verstrekken helpen we bijvoorbeeld niet alleen discriminatie van vrouwen op de arbeidsmarkt tegen te gaan (“Maar ben je van plan om binnenkort kinderen te krijgen?”) maar zorgen we er ook voor dat mannen die graag (meer) voor de kinderen thuis willen zorgen, die optie krijgen. En ja, hopelijk worden zetels in bestuursraden in de toekomst ook eens door vrouwen en niet-witte mensen bezet, en zullen oude-witte-mannen-clubjes dus ooit hun vertrouwde functies moeten opgeven – maar dat zal in de eerste plaats zijn wegens de broodnodige frisse blik van hun vervangers.

Genderneutraliteit
Mannelijkheid als buzzword heerst net zoveel, wellicht nog meer, als vrouwelijkheid. Mannelijkheid wordt veelal gekoppeld aan dominantie, leiderschap, zelfvertrouwen, doorzettingsvermogen, kracht. Vrouwelijkheid wordt vaak gekoppeld aan empathie, gevoeligheid, zachtaardigheid. Mannen zijn van nature leiders en werkers, vrouwen zijn zachtaardig en vervullen het liefst hun levensdoel van mama zijn. Maar ook qua uiterlijk heersen deze ideeën: een ‘echte man’ heeft brede schouders, een ‘echte vrouw’ rondingen. Of de subtielere kindervorm: blauwe jongenskamers met actiefiguren, roze meisjeskamers met Barbies.

In werkelijkheid lopen al deze kenmerken door elkaar heen en bevinden we ons eerder op een spectrum, of identificeren velen zich überhaupt niet met de termen man/vrouw.

Feminisme streeft er doorgaans naar deze onterechte generalisaties af te leren. De stigma’s rondom gender hebben namelijk serieuze implicaties: zo wordt het hoge aantal zelfmoorden onder mannen vaak gekoppeld aan het idee dat mannen niet (mogen) huilen of praten over hun gevoelens. Het gebrek aan vrouwelijk leiderschap op topfuncties kan gedeeltelijk verklaard worden door ons bias op dit gebied: vrouwen worden minder snel gezien als natuurlijke leiders (of programmeurs: zie dit stuk van Anne). Overal waar we kijken zijn we omringd door genderstereotyperingen, of dat nou via speelgoed, televisieseries of boeken is. Wanneer mensen ervoor kiezen hiermee te breken, worden zij veelal bespot, beledigd of uitgesloten. Transgenders lopen, simpelweg om hun volgens velen ‘dubieuze’ identiteit, vaak groot gevaar.

Het is niet per se slecht om wél te conformeren aan het genderstereotype van je geslacht; maar de mogelijkheid zou moeten bestaan om je eraan te onttrekken – en die mogelijkheid zou iedereen elkaar moeten aanbieden. In plaats van krampachtig vast te houden aan ideeën over wat het betekent om je geslacht écht keurig uit te voeren. Zeker wanneer dat betekent dat je aanranding en verkrachting legitimeert, in het geval van de extreme neomasculinisten.

Keuzevrijheid voor allen
Deze problemen help je niet de wereld uit door een gevoel van weltschmerz te creëren onder mannen: maar wel door de dialoog met elkaar aan te gaan, te luisteren en ervoor te zorgen dat we de stevig geconstrueerde genderhokjes leren los te laten. Dat betekent niet dat je je als man niet dominant mag gedragen, maar het betekent dat je je realiseert dat het niet hóéft. Kortom: je krijgt een keuze.

Feminisme is in die zin veel meer een uitkomst voor de moderne man dan neomasculinisme: feminisme verstrekt keuzevrijheid, terwijl neomasculinisme dwingt om te conformeren aan aloude genderstereotypes.

Feminisme predikt: wees wie je wil zijn, ondanks je (geboorte)geslacht. Neomasculinisme predikt: wees als man mannelijk, wees als vrouw vrouwelijk. Buitenom de heteronormativiteit van deze stroming (er wordt klakkeloos vanuit gegaan dat mannen op vrouwen vallen en vrouwen op mannen) zijn deze genderhokjes benauwend en passen ze niet meer in onze huidige samenleving. Mannen, laat je alsjeblieft in deze ‘onzekere’ tijden niet verleiden tot de lonkende dichotome visie, maar kies voor keuzevrijheid.

1 Comments

  1. Pingback: Vertrouw maar op de onderbuik van oom agent - Joop

Comments are closed.