Waarom Internationale Vrouwendag in Nederland anno 2017 nog nodig is

Menig feminist zal genoeg uit zijn of haar eigen filterbubbel komen om te weten dat de meeste Nederlanders denken dat de tijd van ongelijkheid tussen mannen en vrouwen in Nederland voorbij is. De emancipatie zou allang af zijn. (Insert: “Ga je toch bezig houden met kindbruiden/Saudi-Arabië/vrouwelijke verminking!”) Sybrand Buma, partijleider van het CDA, stelde zelfs bij het Carré-lijsttrekkersdebat dat er al ‘duizenden jaren’ sprake is van gelijkheid voor mannen en vrouwen in Nederland. Hij koppelde dat aan de ‘joods-christelijke’ cultuur van ons land.

Dat terwijl zaken zoals stemrecht voor vrouwen, het homohuwelijk of strafbaarstelling van verkrachting binnen het huwelijk toch echt pas een paar decennia bestaan (en christelijke partijen er niet bepaald voorvechters van zijn). Internationale Vrouwendag is een mooi moment om terug te blikken op die recentelijke verworvenheden, maar ook vooral te wijzen op de nodige actiepunten. Zo zakte Nederland op de wereldwijde Gender Gap Index en kopte het tweejaarlijks onderzoek van het CBS/SCP met “Emancipatie vordert langzaam”. Waarom is zo’n dag in Nederland anno 2017 nog nodig? Een overzicht van thema’s waar nog werk aan de winkel voor nodig is.

  • Arbeid

    In 1967 schreef de Nederlandse feministe Joke Smit in haar essay ‘Het onbehagen bij de vrouw’ dat de ongelijke betaling van mannen en vrouwen ‘binnen afzienbare tijd’ zou verdwijnen. Helaas: 50 jaar later is er nog steeds een algehele loonkloof van 17%. Nederlandse vrouwen verdienen voor elke euro die een man verdient, 87 cent.

    Ouderschapsverlof op de werkvloer is ongelijk verdeeld waardoor vrouwen gedwongen zijn langer weg te blijven van hun werk. Zwangerschapsdiscriminatie is schrijnend: 1 op de 10 vrouwen is expliciet afgewezen vanwege haar zwangerschap, moederschap of kinderwens. 1 op de 5 vermoedt dat zij hierdoor zijn afgewezen. Bovendien werken vrouwen vaker deeltijd dan mannen, werken ze minder vaak in een betaalde baan en zijn vrouwen op topfuncties (in vrijwel alle sectoren) ondervertegenwoordigd.

    In de honderd grootste bedrijven is nu bijna een op de vijf leden van de raden van bestuur of toezicht een vrouw. In de non-profitsector is een op de drie tot vier bestuurders een vrouw. En werp een blik op een willekeurig debat op TV tussen de huidige lijsttrekkers van politieke partijen, en concludeer dat ook aan de top van de volksvertegenwoordiging Nederland slecht scoort.

    Het gebrek aan vrouwen op TV is overigens niet alleen een issue bij politieke debatten: 88% van de experts in Nederlandse media die worden uitgenodigd, zijn mannen. De helft van de mediamakers denkt dat er tussen de 20-40% vrouwelijke experts te zien zijn, terwijl dat dus in werkelijkheid 12% is. Nederland doet dat internationaal slechter dan andere landen. Bovendien is er wanneer er vrouwen in de media verschijnen vaker sprake van een stereotype representatie.

  • Zorg

    Het goede nieuws is dat meer vrouwen zijn gaan werken en ook meer werken dan vroeger. Het slechte nieuws is dat ongelijk verdeelde zorgtaken tussen mannen en vrouwen, zoals het huishouden of voor kinderen, bovenop dat werk van vrouwen komen. Nog steeds nemen de meeste heteroseksuele Nederlandse vrouwen het merendeel van zorg, in tegenstelling tot hun mannelijke partner, op zich. Zo neemt de helft van de jonge vaders wel eens een ‘papadag’, terwijl er voor de moeders veel meer ‘mamadagen’ per week zijn. Achter het mythische en geromantiseerde idee van de powervrouw zit dus wellicht een minder mooie waarheid: de druk op vrouwen neemt onder het mom van emancipatie alleen maar toe.

  • Economische zelfstandigheid

    54% van de Nederlandse vrouwen is economisch zelfstandig, tegenover 74% van de mannen. Economisch zelfstandig zijn betekent 70% van het wettelijke minimumloon door betaalde arbeid verdienen. Het is al jaren een doelstelling van de overheid om economische zelfstandigheid onder vrouwen te stimuleren, zodat zij niet afhankelijk zijn van een andere kostwinnaar (en daarmee ook in een relatie compleet afhankelijk zijn van een man). In 2014 was echter in zeven op de tien paren de man nog steeds de hoofdkostwinner.

  • Geweld tegen vrouwen

    45% van de Nederlandse vrouwen heeft sinds haar 15e levensjaar fysiek en/of seksueel geweld meegemaakt. Dit varieert van aanranding tot bijvoorbeeld verkrachting. De meeste daders zijn bekenden en 9 van de 10 keer was de dader een man. Geweld tegen vrouwen is wegens een fysieke en maatschappelijke machtonsgelijkheid tussen mannen en vrouwen een gendergerelateerd probleem. De aanpak van geweld tegen vrouwen heeft daarom een gendersensitieve bril nodig: Nederland wordt al jaren internationaal bekritiseerd wegens haar ‘genderblinde’ aanpak van geweld. Bijvoorbeeld door de Verenigde Naties.

  • Alledaags seksisme

    Minder goed te vatten in cijfers maar een voortvloeisel uit of de oorzaak van de vorige zaken is alledaags seksisme: dagelijkse vooroordelen en subtiele opmerkingen en handelingen die bijdragen aan de sfeer van seksisme in Nederland. Om er een paar te noemen: lijsten waarop vrouwen worden geobjectificeerd en geslutshamed van de studentenvereniging Vindicat, lijstjes van ‘mannenblad’ Esquire waarin het verkrachten van dronken vrouwen wordt aangemoedigd, vrouwelijke politici die door mainstream media worden omschreven als ‘first ladies’, wiens uiterlijk of moederschap eerder wordt aangegrepen in de media dan bij hun mannelijke collega’s. Bij een verkiezingsdebat de enige vrouwelijke lijsttrekker als eerste vragen wie ze van haar mannelijke collega’s ‘het leukste vindt’. Een vrouwelijke talkshowpresentator die na kritisch doorvragen als ‘de furie’ wordt omschreven in een ‘kwaliteitskrant’. Het waardeloze interview van een van de meest belangrijkste schrijfsters en feministen van de 21e eeuw bij een Nederlands tv-programma. Nog steeds vrouwelijkheid gebruiken als scheldwoord bij mannen. Enzovoorts. Hoe onhandig of goed bedoeld ook – allerlei zaken die seksisme en stereotypes versterken.

Dus, aan alle Sybrand Buma’s: helaas – die gelijkheid die we graag zouden zien is nog niet bereikt. Tot die tijd hebben we een dag zoals Internationale Vrouwendag nodig om de aandacht te vestigen op de schrijnende genderongelijkheid die ook in Nederland anno 2017 nog aanwezig is.

Comments

comments