Op bezoek bij feministisch kennisinstituut Atria

Het enige kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis in Nederland zetelt op de centrale Amsterdamse Vijzelstraat. Na Atria een tijdje gevolgd te hebben op sociale media en het “F-boek” gelezen te hebben, een boek geïnitieerd door Atria waarin tientallen feministen hun visie op het modern feminisme delen, werd mijn nieuwsgierigheid gewekt. In 1935 werd Atria (toen nog onder de naam: “Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging”) opgezet om de strijd voor vrouwenrechten, toen en nu actueel, niet in vergetelheid te laten raken. Ik ging er langs om een blik te werpen op onze feministische geschiedenis. 

image3

De entree van Atria, aan de Vijzelstraat 20

Snel kreeg ik van Atria reactie op mijn mailtje: een rondleiding kon zeker geregeld worden. Het kenniscentrum geeft gratis rondleidingen aan studenten – een feestje voor de genderenthousiastelingen onder ons. Uniek was het om een ruimte binnen te lopen waar een archief, bibliotheek, onderzoek en advies over de vrouwenzaak (en inmiddels de bredere beweging van gendergerelateerde zaken) samenkomen. In prachtige knallend rode boekenkasten (ik grapte: “Hé, Stellingdamesrood!”)  zetelen honderd duizend (!) boeken omtrent emancipatie. De database van de boeken vind je terug op hun website: van etiquetteboeken voor mannen tot Khadija Arib’s “Allah heeft ons zo gemaakt”, voor ieder wat wils. Boeken lenen kan met een AdamNet-pas of een apart bibliotheekabonnement bij Atria, die ik overigens zelf enthousiast ga aanschaffen. Mocht je een middagje rondhangen in de Atriabibliotheek, dan kan je aan hun leestafels rustig de vrouwenbeweging uitgebreid bestuderen terwijl je uitkijkt op een van de drukste straten van Amsterdam.

image4

De prachtige Atriabibliotheek (in Stellingdames rood!)

Beeldarchivaris Evelien Rijsbosch, inmiddels al meer dan dertig jaar werkzaam bij Atria en feminist in hart en nieren, leidde me rond door de bibliotheek en het archief. In de bibliotheek, op de begane grond, legde ze me uit dat daar boeken omtrent emancipatie van de afgelopen tien jaar liggen, terwijl het archief op de eerste verdieping alle historische werken van de jaren daarvoor (het oudste boekje stamt af uit 1578!) huisvest. Het enorme archief maakte een imposante indruk – en de geur van de boeken, geschreven door onze feministische voorgangers, ruikt vertrouwd. Mocht je ooit door je ouders’ fossiele boekenverzameling of een antiquariaat hebben geneusd, dan weet je wat ik bedoel. Ik laat de foto’s voor de indrukwekkende verzameling spreken:

 

image1 (3)

Evelien liet me het historische ‘verenigingsblad’ van de Dolle Mina’s zien

 

image5

Portret in de archiefmap van feministe Rosa Manus, een van de oprichters van het Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging

 

image6

Rechts het paspoort van Aletta Jacobs, een van de meest invloedrijke Nederlandse feministen, waarmee ze feministische ‘propagandereizen’ maakte

 

image2 (2)

Feministische strijdliederen uit het pre-Beyoncétijdperk

 

image4 (1)

Begin twintigste eeuw hing dit bordje in de bus in gebieden onder de rivieren – het katholieke gedeelte van Nederland. Voor meisjes/vrouwen die zonder mannelijk metgezel reisden was dit een waarschuwing

 

image3 (1)

Feministische buttons (vermoedelijk tweede golf): “Houdt Amsterdam lesbies”, “Lesbies mevrouw u weet best waarom”, “Je kunt het aan mij niet zien en dat ligt aan jou”, “Jong, pot & boos!”, “Geen handvol maar een landvol”. Seksuele voorkeur was destijds heel politiek

 

FullSizeRender (8)

Bij de leestafels in de bibliotheek liggen selecties van boeken op basis van actualiteit

 

FullSizeRender 9

Met Evelien door de catalogus scrollen (die oneindig lijkt)

Ik kan niets anders dan concluderen dat een rondleiding door dit feministische kennisinstituut een must-do is voor de moderne feminist. Voordat ‘onze generatie’ zich waagde aan feminisme vochten er decennialang vrouwen voor ons om de meest basale rechten te vergaren – hun strijd mogen we niet vergeten. Een bezoek aan Atria is een inspirerende reality-check: naast dat het enorm motiveert om de strijd voort te zetten doet het ook realiseren hoeveel invloed onze voorgangers gehad hebben. Hoogtepunt: het aanraken het paspoort van Aletta Jacobs. Oog in oog staan met de bezittingen van invloedrijke Nederlandse feministen is onevenaarbaar.

Mocht de vierde feministische golf ooit nog in Nederland aanslaan, dan stel ik voor dat we de rode Atriabibliotheek als ontmoetingspunt nemen.

Op 8 maart (Internationale Vrouwendag) organiseert Atria in de Tolhuistuin in Amsterdam samen met SLAA (Stichting Literaire Activiteiten Amsterdam) een avond om geëngageerde jonge schrijvers in gesprek laten gaan met feministen ‘van toen’, naar aanleiding van Atria’s digitaliseringsproject van feministisch materiaal. Ik verzorg op deze avond namens Stellingdames een gesproken column en bekende feministen zoals Anja Meulenbelt, Simone van Saarloos en Hasna el Maroudi zullen ook spreken. Interesse? Houd Atria via sociale media in de gaten.

Comments

comments