Seksuele voorlichting moet moderner

Enkele jaren geleden ontstond er chaos onder mijn klasgenootjes van het brugklasjaar: het gerucht ging dat we seksuele voorlichting bij biologie zouden krijgen. Het woord “seks” uitspreken ging toentertijd uiteraard gepaard met schaamrood op de kaken en hysterisch gegiechel. Ja hoor: het volgende uur betraden we het biologielokaal en stond er plotseling een enorme dildo op een tafeltje, pontificaal in het beeld.

Iedereen liep er in eerste instantie met een grote boog om heen, maar al snel bleek dat het onze taak was om allen, stuk voor stuk, een condoom bij dit gevaarte aan te brengen. Toen het mijn beurt was stierf ik intern aan een mengelmoes van schaamte en vernedering, maar het was natuurlijk hartstikke educatief verantwoord. Wedden maar dat scholieren die geen glibberige dildo moeten aanpakken bij seksuele voorlichting later in bed problemen krijgen met het latex anticonceptiehoesje.

Naast de dildo werden we uitgebreid geïnformeerd over soa’s, inclusief vreselijke foto’s van genitale wratten en dergelijke die ons choqueerden. Ook verschillende anticonceptievormen werden prima behandeld. We kregen nog kort wat informatie over wat homoseksualiteit nou eigenlijk inhoudt, en dat was ‘m weer. Allen nog even de handen wassen om de schaamtevolle geur van glijmiddel te doen vervagen en hatseflats, op naar de wiskundeles.

Nee betekent echt nee, ondanks omstandigheden
Seksuele voorlichting bleek, in ieder geval op mijn school, bijna compleet gereduceerd te worden tot het biologische aspect. Een hartstikke belangrijk aspect, wil ik benadrukken, maar seksualiteit omvat véél meer. De sociale en maatschappelijke verwante velden van seks werden nauwelijks behandeld.

Seksueel misbruik is in alle landen ter wereld (in gradaties, uiteraard) een groot probleem, en dus lijkt het logisch om “Nee betekent echt nee” te behandelen bij voorlichting. Niet alleen die kreet vluchtig in een leerboek neer plempen, maar uitgebreid bespreken.

Nee betekent ook nee wanneer je dronken bent, uitdagende kleding draagt of make-up op hebt, wanneer je eerder tegen die persoon wel ja hebt gezegd of ja hebt gezegd tegen andere handelingen, wanneer het een goede vriend(in) is, wanneer je op een “gevaarlijke” locatie was of ergens op een “gevaarlijk” tijdstip was, het betekent ook nee wanneer je een man bent en het is daarmee geen aanval op je masculiniteit. En wanneer je niet in staat bent om “Nee” te zeggen of twijfelt, is het altijd een nee. Bij deze kreet hoort ook de ontkrachting van schadelijk gendernormatief denken wanneer het aankomt op seksualiteit, zoals slutshaming. Juist op jonge leeftijd bereikt de sletvrees namelijk vaak een hoogtepunt. Zelfs de politie lijkt zich dit vaak niet te realiseren: vrouwen die aangifte doen van seksueel misbruik stuiten vaak op onbegrip en zelfs victimblaming.

Consent is logisch
Vaak wordt beweerd dat dit fundamentele menselijke kennis is, dat het niet nodig is om dit te verkondigen of te benadrukken, maar werp een blik op de cijfers van seksueel geweld in Nederland en je bent helaas gedwongen andere conclusies te trekken. Natuurlijk moet seksueel geweld ook adequaat door politie worden afgehandeld, maar daarnaast is bewustwording van groot belang. Die bewustwording raak namelijk iedereen, en dus ook toekomstige politieagenten. De reacties van terreurniveau op Anke Laterveer’s optreden bij Pauw, waar ze vertelde over haar aanranding, en de daaropvolgende #zeghet hashtag waarbij vrouwen en mannen massaal hun ervaringen met seksueel geweld deelden, doen bovenop de trieste cijfers realiseren dat we nog veel werk aan de winkel hebben.

Onderwijs als tweede opvoeder
Over het algemeen distantieer ik mezelf van opinie waarin de oplossing voor elk maatschappelijk probleem wordt gezocht bij onderwijs. Het is namelijk te simplistisch om te stellen dat het verzwaren van het takenpakket van scholen en daarmee docenten alle problematiek oplost. Ik realiseer me dan ook dat er al veel druk vanuit Den Haag op scholen wordt uitgeoefend.

Echter is het bij het specifieke probleem van seksueel misbruik van groot belang dat de achterhaalde seksuele voorlichting op middelbare scholen vernieuwd wordt. Ook wanneer het aankomt op de noodzaak van meer bewustwording over de LGBTQA+ (Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender, Questioning en Asexual) gemeenschap. De simpele tegenstelling hetero-homoseksueel is achterhaald.

De complexiteit van geboortegeslacht, genderidentificatie en seksuele voorkeur verdient veel meer aandacht. Zo bleek uit recentelijk onderzoek onder Nederlandse transgenders dat 43% van hen het afgelopen jaar te maken heeft gehad met geweld, om wie ze zijn/willen zijn. Dat pleit an sich voor een vernieuwde voorlichting. De COC doet dat omtrent LGBTQA+ (hulde voor deze organisatie) maar gaat helaas niet bij alle scholen langs: en ergens is het ook weer een deel van het probleem dat een derde partij zich moet bemoeien met de voorlichting, in plaats van dat scholen het zelf implementeren.

Natuurlijk hebben ook ouders hierin een rol. Maar begrijp dat zij die rol vaak niet op zich (willen) nemen: wegens religieuze of andersoortige denkbeelden, of omdat ze het simpelweg vergeten of outsourcen. Ik vroeg laatst nog aan mijn moeder waarom wij er nooit een ongemakkelijk praatje over hebben gehad, en ze antwoordde: “Ik dacht: dat doet de school wel.” Een aanname die een compleet moderne seksuele voorlichting impliceert. Dat seksuele voorlichting per gezin verschilt, lijkt me dan ook onvermijdelijk, maar op scholen zou dit niet zo moeten zijn.

Centraal en gestandaardiseerd
Een aspect van het probleem is dan ook het gedecentraliseerde aspect van seksuele voorlichting. De voorlichting is wel verplicht in Nederland, maar elke school kan het anders aanpakken. In mijn geval was het (biologie) lesboek een leidraad. Ik heb geluk gehad met mijn school, want op bepaalde scholen in de Bible Belt (zo vernam ik tijdens het interview met Janneline) wordt de boodschap “Geen seks voor het huwelijk” vooral verspreid, en is er nauwelijks aandacht voor anticonceptie en soa’s. Dat is al op zichzelf een ramp: scholieren die toch seksueel actief worden voor de trouwerij in die regio (en dat doen ze – geloof me) hebben dan dus geen flauw benul van protectie tegen ziektes of ongewenste zwangerschap. Laat staan dat ze kennismaken met het concept van consent of de LGBTQ gemeenschap.

Minder bomen, meer consent
Ik begrijp dus dat middelbare scholen niet staan te springen om nieuwe gecentraliseerde wetgeving over te nemen. Als alternatief zou ik voorstellen: laat eens een biologieles over verschillende soorten planten weg. Laat in plaats daarvan, naast een dildo-condoom-instructie en uitgebreide soa- en anticonceptie-informatie, de verscheidenheid van gender identificatie/geslacht/seksualiteit zien, en leer scholieren wat “Nee is nee” écht inhoudt. Minder bomen, meer consent.

Comments

comments

1 Comments

  1. Pingback: Seksuele voorlichting moet moderner | Justine van de Beek

Comments are closed.