Railsgirls: toegankelijk programmeren voor en door vrouwen

Vrijdagavond, zes uur. Terwijl heel Rotterdam zich haastig door de regen en de naweeën van de spits manoevreert, loop ik het Groothandelsgebouw binnen. Op naar de install party van RailsGirls, een initiatief dat (jonge) vrouwen probeert te motiveren voor programmeren en apps bouwen door gratis cursussen te geven in de programmeertaal Ruby on Rails. Terwijl ik natgeregende plukken haar uit mijn gezicht veeg, zie felrood-met-witte bordjes me de weg wijzen naar de ruimte in het enorme gebouw waar ik dit weekend mezelf zal onderdompelen in een nogal technische wereld waar ik weinig ervaring mee heb.

Het Groothandelsgebouw (op de iets minder regenachtige zaterdagochtend)

Het Groothandelsgebouw (op de iets minder regenachtige zaterdagochtend)

“Our aim is to give tools and a community for women to understand technology and to build their ideas” staat op de website van RailsGirls. De Finse non-profitorganisatie constateert dat er een tekort aan vrouwen is in de IT, en probeert met enthousiaste vrijwilligers vrouwen te laten ontdekken dat programmeren helemaal niet zo ingewikkeld is als we misschien denken. Je hoeft dus nog helemaal geen ervaring te hebben om aan zo’n weekend mee te doen. Sterker nog: de eerste twee vrouwen die ik daar spreek aan de tafel met welkomsthapjes (“Fijn dat jij ook die aioli eet, dan ben ik ten minste niet de enige die uit mijn bek stinkt!”) zijn ook met name net zoals ik uit nieuwsgierigheid naar dit evenement toegekomen. Bijvoorbeeld Alexandra, die afgestudeerd grafisch designer is en wel eens wilde weten wat er aan de achterkant van een website allemaal gebeurt. Maar ik spreek ook een vrouw wiens partner in de IT werkt en die eigenlijk gewoon beter wil begrijpen waar hij nu allemaal mee bezig is. En ik? Ik piel een beetje aan Stellingdames en ik heb via CodeCademy mezelf wat HTML/CSS geleerd. Maar ben ik echt een vrouw van de IT? Nee. Ik ben met name benieuwd of dit iets voor mij is.

Alleen maar witte mannen
“Bijna iedereen die in de IT en aanverwante sectoren werkt is man en wit, en hogerop hebben ze ook nog eens vaak wit haar”, vertelt Bob Jansen lachend. Hij is de oprichter van Firmhouse, de sponsor van de Rotterdamse editie van RailsGirls. Firmhouse begeleidt startups van idee tot zelfstandig bedrijf, waardoor ze zelfstandig zijn voordat ze zich bij investeerders melden. “Veel startups zijn vrij technisch, daar zie je al dat er veel (witte) mannen hier binnenkomen met hun plan. Omdat wij niet alleen maar helpen met het idee uitdenken en een business-plan schrijven, maar ook helpen met de digitale infrastructuur erachter, zijn wij ook weer vrij technisch en hebben wij veel mannen in dienst. Ik ben heel tevreden met mijn collega’s, maar ik geloof dat diverse teams (zowel cultureel als op het gebied van gender) een enorme boost aan je bedrijf kunnen geven. Initiatieven als Railsgirls kunnen dus uiteindelijk ook mij weer helpen.”

Op de vrijdagavond ga je nog niet programmeren. Omdat het idee is dat je op de zaterdag een vliegende start kan maken, is de vrijdagavond met name een kennismakingsmoment en krijg je hulp met het instellen van je computer, aangezien je verschillende pakketten en programma’s moet installeren. Ook dit gebeurt onder begeleiding van de vrijwilligers van Railsgirls, die vaak als professional in de IT werken. Het zijn mensen met heel veel enthousiasme voor wat ze doen, maar zeker niet te beroerd zijn om uit te leggen wat een gem is en waarom je die nou moet installeren. Terwijl ik me over mijn computer buig om de laatste zaken te installeren hoor ik twee (mannelijke) coaches even opscheppen over welke programmeertalen ze spreken en hoe veel pull requests ze wel of niet krijgen.

Dit is hoe je scherm er de halve dag uit ziet.

Dit is hoe je scherm er de halve dag uit ziet

Programmeren kun je echt leren
Op zaterdagochtend druppelen de deelnemers langzaam binnen: ondanks dat het een gratis event is, heeft de organisatie koffie en ontbijt voor alle deelnemers en coaches georganiseerd. Voorzichtig maakt men kennis, en na een korte plenaire introductie worden de dertig deelnemers over de coaches verdeeld op kennisniveau en ervaring. Sommige coaches begeleiden één deelnemer, sommige twee of drie. Mijn groepje voegt zich al snel samen met een ander groepje (en een journaliste die voor de NOS-techpodcast meeliep) en in een vergaderzaal van Firmhouse begint het zware codeerwerk.

“Geloof me, dit gebeurt mij ook zestien keer per dag hoor” zegt een coach als iemand vastloopt, “Is dat niet super frustrerend? Wil je je computer dan niet uit het raam gooien?” “Ja, ook dat wil ik zestien keer per dag”, beaamt de coach.

We beginnen met TryRuby: een gratis en toegankelijke tutorial die laat zien hoe je met de programmeertaal Ruby on Rails kan programmeren. Dit is dus iets wat je ook gewoon thuis zou kunnen doen, maar het fijne is dus dat er professionele programmeurs naast je zitten die in één oogopslag zien waar je mee bezig bent en je kunnen begeleiden als je fouten maakt. “Geloof me, dit gebeurt mij ook zestien keer per dag hoor” zegt een coach als iemand vastloopt, “Is dat niet super frustrerend? Wil je je computer dan niet uit het raam gooien?” “Ja, ook dat wil ik zestien keer per dag”, beaamt de coach. De coaches van ons gekaapte vergaderzaaltje zijn Stephanie en Melanie van developmentbureau Space Babies (de leuke stickers op de foto hierboven zijn ook van hen). Stephanie en Melanie zijn ook de programmeerwereld ingerold dankzij RailsGirls: ze deden gewoon een keer mee, en ruim een jaar later konden ze er hun geld mee verdienen. Met een beetje inzet is het programmeren goed te leren, en klaarblijkelijk zit de arbeidsmarkt dan om je te springen.

Nomnomnom

Journaliste Wieke Esschendal vond ons zo leuk dat ze wat lekkers voor ons had meegenomen. Woohoo! #younggirlsnetwork

Wat is jouw doel?
Zij waren echt niet de enigen die op die manier zijn begonnen met code. De werksessies worden afgewisseld met korte presentaties van vrouwen uit het werkveld, zoals bijvoorbeeld een vrouw die bij CERN er voor zorgde dat alle atomen in de deeltjesversneller in Geneve in hun geprogrammeerde baan bleven. De verhalen die zij vertellen komen allemaal ook vaak op hetzelfde terug: iedereen kan dit leren en als je flink oefent, ligt de wereld aan je voeten. Het is een roep om júíst je naast je huidige bezigheden te verdiepen in programmeren, omdat de IT-sector naast een portie vrouwelijkheid, ook veel creativiteit kan gebruiken. En helaas ook over de wat minder mooie kant van de IT: “They expect you to be named Victor” grapt Victoria over de gender bias die de sector soms heeft. En daar moet je ook af en toe tegenaan boksen. Maar met name gaat het over doelen stellen, en hoe alle mensen bij dit event je kunnen helpen om die doelen te halen. En hoe je als beginner dat ook kan doen: een opmerking die erg bij mij is blijven hangen is: ‘Er zijn altijd mensen die een dag minder weten dan jij’, ondanks dat ik misschien net nieuw ben in dit hele wereldje, kan ik nu al aan mensen uitleggen dat het een stuk minder lastig is dan ze misschien denken.

Na de speeches gaan we weer verder waar we voor kwamen: een eigen app bouwen waar je ideeën in op kan slaan, aangevuld met foto’s. Nu de tutorial af is, merk je dat het jargon al begint te intensiveren. “Op welke regel insert jij dat nou?” “Nee, eerst even je server herstarten. Heb je onder config al een redirect ingesteld?” En warempel: aan het einde van de dag hebben we onze eigen upload-tool gebouwd, inclusief header en footer. Je kan misschien nog niet meteen een eigen website in elkaar draaien, maar langzaamaan snap je wat je moet doen, en werkt het vaak nog ook. De middag vliegt voorbij: vragen over de opdracht lopen over in persoonlijke gesprekken over carrièrekeuzes, doelen en soms gaat het plotseling opeens over lippenstift. Het werkt prettig met alleen maar vrouwen, realiseer ik me halverwege de middag. Hoewel ik normaliter nogal haantje-de-voorste ben, merk ik dat ik het hier rustiger aan kan doen. Met een voldaan gevoel loop ik zaterdagmiddag het Groothandelsgebouw uit. Mocht de website van Stellingdames opeens een make-over hebben ondergaan, dan weet je waar het vandaan komt.

Railsgirls is een nonprofit-organisatie die gratis workshops voor vrouwen verzorgt om de basisbeginselen van het programmeren te leren. Wil je door dit artikel graag ook een keer meedoen aan een sessie? Houd de website dan in de gaten voor updates.  Aankomende zomer organiseren ze Days of Code in Rotterdam voor mensen die tien dagen aan een project willen werken. In oktober is er waarschijnlijk weer een Railsgirls-weekend in Rotterdam. Ben je al wat bekender met programmeren? Je kan je ook aanmelden voor Summer of Code, een betaalde stage voor drie maanden.

Omslagfoto: © Bob Jansen.