Mansplay monday #12: Rot op met je liefdesmarkt

In de rubriek Mansplain Monday wisselen feministische mannen Lucas en Sander elkaar af en beschrijven wekelijks hun visie op seksistische zaken. Deze week: Sander over vrouwen als poortwachters, over seks, over Tinder, over de “liefdesmarkt”, en over de fragiliteit van mannen die belachelijk worden gemaakt.

Lachen om absurde Tinderberichtjes is meestal best vermakelijk. Zo ook gisteren: een Twitteraar had een medewerker van Thierry Baudet ‘aan de lijn’, en zette zijn “het patriarchaat is onzin”-berichtje online. Klein foutje: hij was, met moeite identificeerbaar — want voornaam, plus baan. Gelukkig was het publiek klein en is er niet veel schade aangericht. Het heerschap in kwestie was echter zo gekwetst dat hij besloot dat het meest gelezen blog in Nederland achter de Twitteraar aanmoest, en zette het prompt op de voorpagina van GeenStijl. Zij lacht met een klein groepje om je half-anonieme Tinderberichtje, waarbij ze wat (gefaalde) moeite deed om je identiteit te beschermen? Dat is “totalitair” van een “roedel wolven” op “rooftocht”. Jij stuurt een hele massa racistische en sekistische trollen op iemand af door haar op GeenStijl te linken, met de voorspelbare bedreigingen tot gevolg? Geen probleem natuurlijk.

Dat Twitter vol zit met dreigende eikels en Twitter er niets tegen doet, en dat een beetje hypocrisie GeenStijl niet vreemd is, mag geen nieuws zijn. Maar het Tinderberichtje van onze fragiele, gekwetste heer legt een hele hoop giftige en seksistische ideëen in de datingwereld bloot. De heteronormativiteit, de gekwetsheid van mannen, het idee dat iemands sociale meningen niet uit mogen maken in een relatie: de onzin spat ervan af. Van zijn stelling dat vrouwen altijd “centraal hebben gestaan”, via het idee dat het patriarchaat een “teken van luxe en beschaving” was, tot de notie dat vrouwen “de dienst uitmaken” op de “liefdesmarkt”, ik zou hier columns en columns over kunnen schrijven.

Hebben we een liefdesmarkt?
Het idee dat vrouwen eigenlijk bepalen wat er in de hetero-datingwereld gebeurt, komt zo veel voor dat je bijna zou denken dat het nog klopt ook. Het wordt meestal gestaafd door relaties te vergelijken met een markt — maar als dit echt een liefdesmarkt zou zijn, kan de bewering al niet kloppen. Er zijn namelijk meer vrouwen dan mannen in Nederland. Hoe kunnen vrouwen dan de regels in de datingwereld bepalen? Schaarste bepaalt, normaal gesproken.

De reden dat sommige mannen toch geloven dat zij niets te zeggen hebben heeft niets met realiteit te maken, en alles met fragiliteit en blindheid. Afgewezen mannen die denken dat omdat zij graag vrouwen willen neuken, die vrouwen dan de wachters voor de poort van seksualiteit zijn. Alsof vrouwen zelf geen seksdrive hebben. Alsof mannen zelf geen nee kunnen zeggen. Alsof seks iets is wat een vrouw aan een man geeft, in plaats van iets wat twee of meer mensen samen doen. Maar dat moet je natuurlijk niet aan iemand vertellen die voor Thierry “Nee is eigenlijk ja” Baudet werkt.

Sociale controle
Het is heel makkelijk om als datende man alleen aan de vrouwen te denken die je zelf aantrekkelijk vindt. De andere vrouwen verdwijnen uit het blikveld: die vind je toch niet interessant. Het enige dat blijft hangen is het zure gevoel dat die ene vrouw die je wel aantrekkelijk vindt, jou niet zag staan. Ik zag het als student vaak zat: gefrusteerde mannen die klagen dat vrouwen oppervlakkig zijn, terwijl ze zelf vrouwen die niet conventioneel aantrekkelijk zijn uitlachen. Dit ging zo ver dat er sprake was van sociale controle: je vrienden mochten eigenlijk ook niet iemand daten die je niet aantrekkelijk vond.

Iemand belachelijk maken omdat het gezicht van hun partner je niet aanstaat, omdat hun partner wat meer weegt dan gemiddeld, omdat hij vrouwen die jij niet leuk vindt probeert te versieren, maar ondertussen klagen dat je zelf geen relatie hebt, dat vrouwen je niet zien staan, dat je toch zo aardig bent, dat je intelligentie heel sexy vindt. Maar als de slimste 150-kilo wegende vrouw ter wereld op zo’n kerel afstapt, weet hij niet hoe snel hij weg moet rennen. Die vrouw bepaalt de regels op de ‘liefdesmarkt’ niet.

Als er vrouwen zijn die de mannen voor het uitkiezen hebben, die daardoor in een markt de touwtjes in handen zouden hebben, dan zijn er dus ook heel veel vrouwen waar dat niet voor geldt. Vrouwen die weinig aandacht krijgen, of alleen aandacht op een manier die ze niet willen. Dat zijn, niet toevallig, disproportioneel vaak vrouwen van kleur, transvrouwen, en mensen die niet aan alle gendernormen voldoen.

Dit leidt ook tot problemen buiten de datingwereld, want de waarde van vrouwen wordt vaak tot hun aantrekkingskracht gereduceerd, zeker als zij een keer een man afwijzen. We zagen het bij de Twitteraar ook: de gekwetste heer moest wel even duidelijk maken dat hij haar slechts tijdens het tanden poetsen had geswipet — hij kon haar toch niet echt leuk vinden, nu hij was afgewezen. Zo ook alle GeenStijl-trollen die haar op haar uiterlijk aanvielen. Zij moest klein gemaakt worden, en dat doe je bij een vrouw door haar onaantrekkelijk te noemen.

De sociale controle die daarom heen hangt is ontzettend vernaggeld, onder andere omdat we over aantrekkelijkheid praten alsof het objectieve, universele waarden zijn: hij ‘is’ toch niet mooi, zij ‘is’ toch lelijk, die persoon ‘is’ toch te dik. Kijk vijf seconden naar oude kunst en je zou meteen door moeten hebben dat het onzin is: de Windsor Beauties van Peter Lely, de godinnen van Peter Paul Rubens, de zwarte tanden en wenkbrauwen van pre-Meiji Japan, of de Venus van Willendorf. Toch is dat snappen wat anders dan het ook internaliseren. Voor mij duurde het nogal een tijd voordat ik voor mezelf kon toegeven dat ik veel mensen die niet helemaal binnen het conventionele plaatje passen, wel aantrekkelijk vind.

Lekker swipen
En al deze onzin is gebouwd op nog een andere problematische aanname: dat het om een “liefdesmarkt” gaat. Het ontmenselijken van relaties, het reduceren van connecties tot een competitie, tot strijd, tot een transactie tussen handelaren. Het is, voor mij, een giftige manier om naar relaties te kijken, of je nu op zoek bent naar een levenspartner of naar iemand waar je een nacht leuke seks mee kan hebben. Daarom swipet van Duyvenvoorde, net als veel andere mannen, naar rechts bij iedere vrouw op Tinder: het is “efficiënter”, want je wil gewoon zo veel mogelijk volume hebben, en niet een connectie met een mens opbouwen.

Soms gebeurt dit zelfs op industriële schaal. Voor de zoveelste keer heeft iemand geprobeerd om online dating te automatiseren. Hij schreef een programmaatje dat berichten stuurde naar iedere vrouw op OkCupid, en dat automatisch probeerde een date op te zetten. Het resultaat: 150 dates, en nog niet “de ware” gevonden — want daar was hij naar op zoek, niet een sekspartner voor een nachtje. Verrassing: als je relaties als een fabrieksband behandelt, dan creëer je geen diepe connecties met mensen. En als je relaties als een marktransactie behandelt, kom je ook nergens — ook al vertel je jezelf nog zo vaak dat je op zoek bent naar ‘de ware’.

In de meest smerige vorm leidt die visie tot Baudet-troetelbeertje Roosh V, een pick up artist die trots toe heeft gegeven vrouwen te hebben verkracht. In een minder vervelende vorm leidt het tot wat gefrustreerde mannen op Tinder, die niet snappen dat ze maar geen goede relatie kunnen vinden.

En daar tussenin zitten heel veel mannen die heel veel vrouwen schaden. Het zou fijn zijn als we alle onzinnige, seksistische noties over daten en relaties konden laten varen. Als we niet langer vrouwen reduceren tot een vaag idee van objectieve aantrekkingskracht, als we niet doen alsof daten een markt is die met volume aangevallen moet worden. Als we een vrouw die een beetje lacherig doet om een geanonimiseerd privéberichtje niet opvatten als een aanval op de samenleving. Maar daarvoor moeten we eerst het patriarchaat ontmantelen, en we hebben nog een lange weg te gaan voordat dat is gebeurd. De volgende keer dat een vrouw jou mee uitvraagt: rustig blijven ademen, het is minder eng dan het lijkt.

Comments

comments