Mansplain Monday #8: Schoppen waar het pijn doet

In de rubriek Mansplain Monday wisselen feministische mannen Lucas en Sander elkaar af en beschrijven wekelijks hun visie op seksistische zaken. Deze week: Sander over verandering teweeg brengen in een samenleving die dat liever niet heeft.

De afgelopen weken hebben we weer eens kunnen genieten van de haat die over uitgesproken vrouwen wordt uitgestort, vooral als die vrouwen ook nog eens zwart zijn. De op Sylvana Simons gerichte haatpagina’s waren opeens overal te zien, en de mensen die daar en achter andere pagina’s zaten kregen uitgebreid de ruimte om zwakjes te beweren dat hun haat niets met racisme te maken had. Voor Gloria Wekker en Astrid Roemer werd nog net geen haatpagina gecreëerd, maar de sociale mediareacties waren ook niet mals. Bewijs genoeg dat er nog veel werk aan de winkel is voor feministen en antiracisten. Maar dat gaat dan toch weer voor velen te ver.

Sommigen vinden juist dat het tijd is om je mond te houden. Zie bijvoorbeeld haatcolumnist Annabel Nanninga, die van De Volkskrant een lieflijk, onkritisch interview kreeg toegespeeld.

‘Je kunt je ook eens een beetje weerbaar opstellen. Over vrouwen bestaan ook veel vooroordelen. Daar kun je ontzettend over miepen of je maakt er het beste van. Wees eens wat sterker en ga niet meteen in een hoekje liggen huilen als je een keer gediscrimineerd wordt.’

Seksisme? Niet over praten. Niet over klagen. Niets over zeggen. Niets tegen doen, want actie ondernemen staat op de een of andere manier gelijk aan in een hoekje liggen huilen. Problemen kan je beter laten etteren.

Gelijk denken = gelijk erkend worden?
Facebook COO Sheryl Sandberg schreef min of meer hetzelfde in Lean In: pas je aan, vecht je in, en het komt wel goed. Probeer de status quo niet te veranderen, ook al is hij oneerlijk. Dan kan je misschien, met geluk, als je aan alle juiste demografische kenmerken voldoet, succes hebben. Lean In is veel en terecht bekritiseerd, maar lijkt de mainstream te vertegenwoordigen — haatpagina’s lok je uit door er te lomp in te schieten. Beter kan je niets doen, en hopen dat je de gelukkige bent die wel rechtvaardig behandeld wordt.

Je zou verwachten dat het eerste vrouwelijke Tweede Kamerlid een hardcore feminist zou zijn die niets met dit aanpassen en invechten te maken zou willen hebben: heel haar leven had ze voor kansen gevochten, en toen zij eindelijk die kans opeiste, zou zij vast veel andere vrouwen geholpen hebben om net zo ver te komen. Helaas: wij hadden in 1918 Suze Groeneweg, iemand die een ietwat andere weg bewandelde, zo leerde ik van Tessa Hagen bij Vileine“Mijn ervaring is dat als de vrouwen zich zelf maar op de voet van gelijkheid met den man plaatsen, zij ook volkomen als gelijken erkend worden,” zei Groeneweg.

“Je kan je nog zo hard invechten, maar een Tweede Kamerlid of Facebook executive zijn, verandert structurele problemen niet”

Lekker invechten
Vrouwen waren veelal laagopgeleid, hadden zelden toegang tot kapitaal, werden bijna universeel minder betaald dan mannen en kregen pas in 1919 stemrecht. Er gingen met regelmaat stemmen op om vrouwen te verbieden om überhaupt betaalde arbeid te verrichten — onbetaald het huis schoonmaken, koken en voor kinderen zorgen, dat zou goed genoeg zijn. Zwarte vrouwen waren slechts decennia van slavernij verwijderd, dwangarbeid en seksueel geweld waren aan de orde van de dag in gekoloniseerde gebieden, maar als je je invocht werd je vast als gelijke behandeld. Mark Rutte zou er blij van worden.

Op andere vlakken kwam Groeneweg wel voor vrouwenrechten op, maar ze viel altijd op als een gematigde feminist onder de sociaal-democratische vrouwen. Het is geen toeval dat de SDAP (de voorloper van de PvdA) de meest gematigde vrouw, de meeste mogelijkheden gaf: het wordt je niet in dank afgenomen als je ergens tegenaan schopt, hoe terecht het ook is — of het nou vrienden, partijgenoten, werkgevers of willekeurige vaders op Facebook zijn.

Hoe dan wel?
Maar tegen dingen aanschoppen,
dat is de enige manier waarop de samenleving verandert. Je kan je nog zo hard invechten, maar een Tweede Kamerlid of Facebook executive zijn, verandert structurele problemen niet. Als je constant beweert dat mensen niet zo moeten zeuren en gewoon wat harder moeten werken, dan sta je verandering juist in de weg. Als jouw antiracisme en feminisme vooral bestaan uit excuses verzinnen voor racisme en seksisme, dan vergoelijk je de problemen in de maatschappij.

Suze Groeneweg heeft veel bereikt, maar de feministen die in het publieke geheugen bewaard blijven zijn diegenen die tegen de gevestigde orde protesteerden. Astrid Roemer, Aletta Jacobs, de Dolle Mina’s, Joke Smit, Philomena Essed: vrouwen die iets nieuws brachten. Dat werd ze lang niet altijd in dank afgenomen, maar dat hoeft ook niet. Dankbaarheid verandert niets. Als de gevestigde orde je zonder weerstand accepteert, dan heb je niets nieuws te zeggen. En als haatcolumnisten je niet tot stilte manen, dan ben je veel te lief bezig.

1 Comments

  1. Pingback: Stop eens met klassiek onderdrukken | Stellingdames

Comments are closed.