Mansplain Monday #3: Level 1 – witte man

In de rubriek Mansplain Monday wisselen feministische mannen Lucas en Sander elkaar af en beschrijven wekelijks hun visie op seksistische zaken. Deze week: Lucas over hoe ook in de gamewereld wit mannelijk privilege geldt.

Vorige week schreef Sander terecht dat mannen eens beter naar vrouwen zouden moeten luisteren, in plaats van over ieder issue een ‘ja, maar…’ paraat te hebben. Toepasselijk genoeg dook er rond dezelfde tijd een voorbeeld op van wat er gebeurt als sommige mannen gedwongen worden zich even in vrouwen in te leven. De ontwikkelaar van Rust, een indiegame waarin je moet zien te overleven in de wildernis met niets anders dan een toorts en je blote reet, besloot gamers niet langer meer te laten kiezen wat voor karakter ze kregen. Spelers zouden voortaan een willekeurig geslacht aangewezen krijgen, wat voor het spelen van het spel overigens geen verschil maakt. De helft man, de helft vrouw. Net echt.

Op zich is dat weinig schokkends; lang niet alle games laten je je karakter customizen, en Rust is niet The Sims of Team Fortress 2. De gebruikers gingen echter uit hun collectieve plaat. De Steam-reviews ontploften, en veel mannelijke gebruikers dreigden het spel te verlaten. Een vergelijkbare update een week later die ook huidskleur willekeurig maakte, leverde zoveel racistisch commentaar op dat de Steam-comments even werden uitgezet om de ergste rotzooi eruit te filteren. Overigens lijkt het aantal gebruikers nu het stof is gedaald eerder iets toegenomen dan afgenomen te zijn.

Vrouwenhaat bij gamers
Dat de gamewereld een probleem heeft met racisme, misogynie en
white male entitlement is inmiddels bekend. Zo hadden we #gamergate, een beerput van vrouwenhaat waar de honden geen brood van lusten, onder het mom van ‘integriteit in de industrie’. Activisten als Anita Sarkeesian, die zich uitspreken over vrouwonvriendelijkheid in de gamewereld, moeten lezingen afzeggen vanwege het aantal doodsbedreigingen. Ontwikkelaars doen zelf ook een duit in het zakje: tot voor kort was het zoeken met een lichtje naar vrouwelijke gameheldinnen, en als ze er al waren liepen ze rond in harnassen die leken op iniminibikini’s.

We kunnen lang praten over hoe online anonimiteit en de mogelijkheid om je te verschuilen achter fictieve karakters een hoop haat en pestgedrag mogelijk maken. Het is één van de redenen dat de gamewereld überhaupt zo mannelijk is, terwijl er genoeg vrouwen zijn met de fantasie en de capaciteiten om goeie games te maken en te spelen. De Rust-controverse laat echter nog iets anders zien. Er gaat een mooi gezegde over white male privilege, dat luidt ‘een witte man zijn, komt neer op het spelletje spelen op de laagste moeilijkheidsgraad’. Je loopt nog steeds tegen uitdagingen aan, maar het zijn er net wat minder, en ze zijn makkelijker te overwinnen dan voor anderen.

“Een witte man zijn, komt neer op het spelletje spelen op de laagste moeilijkheidsgraad

Het echte leven komt dichtbij
De vergelijking is behulpzaam, maar gaat op een paar punten ook mank. Het belangrijkste is dat je in een game kunt
kiezen op welke moeilijkheidsgraad je een spel speelt, terwijl je in de echte wereld geen keuze hebt – zoals Louis CK uiterst vermakelijk vaststelde. En of je het er nou mee eens bent of niet, niet aan het gender- en heteronormatieve ideaal voldoen betekent dat de moeilijkheidsgraad een stuk omhoog gaat. De ironie is dat Rust, een game die draait om realisme, nu de meeste haat ontvangt omdat ze een essentieel element van het echte leven toevoegen – en het maakt het spel nog niet eens moeilijker.

Het is nogal paradoxaal dat in een wereld die draait om pretenderen en escapisme, zoveel gamers vast willen houden aan een hypermasculiniteit. Nu de virtuele wereld ten opzichte van de echte steeds belangrijker wordt en games zo realistisch mogelijk moeten zijn, is dat wel een issue om aan te blijven kaarten. Het is echter geruststellend dat er zich een beetje een tegenbeweging begint af te tekenen; juist ook onder mannelijke gamers en developers. De ontwikkelaars van Rust trokken zich geen biet aan van het puberale gescheld, getuige hun schouderophalende reactie. In mijn eigen favoriete games, de Borderlands-serie, zijn de meest badass karakters in meerderheid vrouw. De echte wereld lijkt soms op een game, maar games mogen ook een stukje meer zoals de echte wereld zijn. Net echt.

Bron uitgelichte afbeelding: Aleksander Dębowski