Mansplain Monday #18: Baudet’s baggerbende

Afgelopen week verscheen in NRC een aardig portret van Thierry Baudet, zelfbenoemd intellectueel en de nieuwste loot aan de populistisch rechtse electorale tak. Nou kunnen we ons terecht afvragen of Baudet – die in de peilingen vooralsnog vrij kansloos lijkt – wel zoveel aandacht verdient. Dat antwoord is simpel: nee, Thierry Baudet heeft op dit moment weinig extra aandacht nodig. Niet als persoon, en zeker ook niet als lijsttrekker van een partij met bij elkaar geraapte ideeën die de VVD, de PVV en VNL nog niet onderling hadden afgedekt. Wat buiten dit portret echter minder aandacht krijgt, althans in de Nederlandse pers is de bredere beweging waar Baudet zich aan heeft gelieerd en waar die voor staat.

De alt-wie?!
Die beweging staat in de VS bekend als de “alt-right” (Alternative Right) en is momenteel één van de motoren achter het succes van Donald Trump. Het woord ‘beweging’ is ietwat misleidend, omdat het een gecoördineerde groep suggereert met vergelijkbare mening. Dat is bij de alt-right niet per se het geval; het is een los verband van populistische nieuwssites, extreemrechtse haatgroepjes, samenzweringsdenkers en men’s rights activists. Wat ze gemeen hebben is een extreem paranoïde blik op de politiek, en een absolute bloedhekel aan alle vormen van politieke nuance en versterking van de rechten van minderheden. De kernboodschap van deze groep is dat de werkelijke onderdrukte groep de witte, heteromannen zijn, wiens vrijheid om te doen en laten wat ze willen stukje bij beetje wordt afgepakt in de culturele oorlog die ‘emancipatie’ heet.

Die boodschap wordt nog het meest coherent gebracht door de ‘nieuwssite’ Breitbart. Breitbart specialiseert zich in het met grote chocoladeletters rondpompen van uit hun verband gerukte, of soms zelfs volstrekt onware beweringen over veronderstelde politieke tegenstanders. Dat rijtje is lang, van Obama tot feministen tot mensen van kleur in het algemeen, en ook de homogemeenschap moet het regelmatig ontgelden. Ironisch genoeg is Milo Yiannopoulos, zelf homoseksueel en host van het Trump-feestje waar Baudet en zijn compagnon Geerten Waling zo gezellig poseerden, één van de meest productieve schrijvers van Breitbart. Een ander medium dat in deze context van zich laat horen is Infowars van professioneel samenzweringsdenker en schreeuwlelijk Alex Jones. Jones is een extreemrechtse randfiguur wiens ideeën bij vlagen zo extreem zijn dat je je afvraagt of het geen parodie is, maar kreeg dit jaar zelfs een podium buiten de Republikeinse Conventie.

Full troll gaan
Wat de alt-right ook bindt is hun methodiek. Het rondblaten van idiote theorieën over hoe de witte man het moet ontgelden is één ding. Wie zich echter aan de verkeerde kant van die theorieën bevindt wordt direct het doelwit van (hoofdzakelijk online) aanvallen, bedreigingen en beledigingen, met als doel die persoon dusdanig te intimideren dat die voortaan zijn of haar mond houdt. De tactiek van alt-right media is relatief simpel: roep iets provocerends over iemand die je tegenstaat (dat kan iedereen zijn), plaats wat gegevens van die persoon online en wacht rustig af tot je volgers full troll gaan. Vervolgens ontken je in alle toonaarden dat je er zelf iets mee te maken had, en slechts “feiten op tafel legt”, or erger, “je mening geeft”. Het laatste gedeelte lukt niet altijd: deze ongein leverde voornoemde Yiannopoulos zelfs een Twitterban op, naar aanleiding van oproepen om Ghostbusters-actrice Leslie Jones aan te pakken. Op Breitbart en zijn eigen Instagramkanaal gaat hij overigens vrolijk door op dezelfde weg.

 

“Zodra je naam in een GeenStijl-post langskomt kun je je opmaken voor een scheldkanonnade van anonieme ettertjes waar je u tegen zegt – als je zelf ook nog vrouw of van kleur bent, dubbel zo hard”

 

Wie dit allemaal bekend voorkomt heeft gelijk: dat is precies het soort tactieken die onze eigen alt-right clubjes hanteren, GeenStijl en verwante sites voorop. Zoals iedereen die wel eens een linkse, feministische of pro-Europese mening heeft gehad inmiddels weet: zodra je naam in een GeenStijl-post langskomt kun je je opmaken voor een scheldkanonnade van anonieme ettertjes waar je u tegen zegt – als je zelf ook nog vrouw of van kleur bent, dubbel zo hard. De GeenStijl-redacteuren zelf vinden zich overigens nergens verantwoordelijk voor, want hey, ze hebben zelf toch niet gezegd dat ze je moesten uitschelden? Nee mevrouw, wij wassen onze handen in onschuld – en doen het morgen weer. Dat is inmiddels zo erg geworden dat je je Twitterblockskills kunt afmeten aan de hand van hoeveel idioten er nog doorheen komen nadat GeenStijl iets over je zegt. Het voorlopige dieptepunt werd mijns inziens deze week bereikt toen de Kinderombudsman bedreigingen kreeg omdat ze het aandurfde te zeggen dat door haar bevraagde kinderen geen been zagen in het veranderen van Zwarte Piet. Drie keer raden wie daar in maar liefst drie berichten los op ging.

Feitenvrije politiek
Ook wat betreft de politieke inhoud is het alt-right gedachtegoed in Nederland zichtbaar, vooral het ‘we zitten in een culturele oorlog’-aspect. Vanzelfsprekend in de woordendiarree op GeenStijl, TPO en De Dagelijkse Standaard, en voor de samenzweringsnoot a la Infowars mag schedelmeter Joost Niemöller af en toe aanschuiven. Erger is dat het ook lijkt door te dringen tot meer mainstream (rechtse) media. Zie de reactie op issues van Zwarte Piet tot Vindicat: overal en nergens duikt de verzuchting op dat ‘ze’ ‘onze cultuur’ willen afpakken. Dat overal en nergens is met inbegrip van de politiek, waar zelfs de VVD zijn backbenchers dit soort feitenvrije onzin laat uitkramen – na maart 2017 geflankeerd door niet alleen de PVV, maar wellicht ook VNL en FvD.

Dus ja, het maakt uit waar Thierry-vrouwen-bedoelen-ja-als-ze-nee-zeggen-Baudet zich mee associeert. Het maakt uit, uit wiens politieke vaatje hij, en clubs als VNL en de PVV tappen. Het maakt uit wie ze als inspiratie zien. Die inspiratie is namelijk een verzameling aan haatgroepen die denkt met leugens en intimidatie andersdenkenden het zwijgen op te moeten leggen. Dat die associaties het Nederlandse politieke systeem in sluipen verdient aandacht, meer aandacht dan Baudet, Roos of welke andere zelfbenoemde rechtse messias dan ook. Dit hoort namelijk in een open, democratische samenleving niet thuis.