Kletsen over feminisme met Voortman van GroenLinks

De verkiezingen zijn in aantocht. Op Stellingdames HQ is ook besloten om te kijken hoe feministisch verschillende partijen zijn. Deze editie: Linda Voortman. Zij is sinds 2010 Kamerlid voor GroenLinks op onder andere de thema’s zorg, sociale zaken, migratie en emancipatie. Daarvoor was ze vakbondsbestuurder in de schoonmaaksector. Ze staat momenteel op plek 4 op de GroenLinks-kandidatenlijst voor de Tweede Kamerverkiezingen.

Wat is de grootste bedreiging voor/het grootste vraagstuk rond vrouwenemancipatie in Nederland?
“Ik kom in mijn werk op voor minderheden, mensen die de dupe  worden van heersende machtspatronen. Dat geldt ook nog vaak voor vrouwen. Mensen denken vaak ook dat de emancipatie al af is, dat is in mijn ogen de grootste bedreiging. Want natuurlijk is het wel zo dat er veel gebeurd is, maar het is nog lang niet klaar. Zie de verdeling van arbeid en zorg, zie de financiële afhankelijkheid van vele vrouwen…

Daar maak ik me zorgen over, zeker in de combinatie met het Nederlandse idee dat we ons daar niet meer druk over hoeven te maken. Dat er andere problemen belangrijker zijn. En wij maken ons ook hard voor het oplossen voor andere problemen, zie bijvoorbeeld klimaatverandering. En dat sluit elkaar ook niet uit. Ik zie ook eigenlijk veel meer juist een verband tussen milieuactivisme en activistische bewegingen: het gaat allebei over strijden voor een betere wereld, emancipatie en mensenrechten. Of dat nou gaat over abortus of recht op schone lucht.”

Diversiteit is een hot topic: Er is nog steeds een gebrek te zien aan vrouwen in de media, in de top van het bedrijfsleven en vele sectoren binnen en buiten de (semi)overheid. Wat is de rol van de overheid hierin? Is Groenlinks voorstander van quota?
“Ik zou het ook liever hebben dat het niet uitmaakt of er een man of vrouw komt solliciteren. Maar zolang het nog zo ongelijk is kunnen we dat niet permitteren. Hoe vaak heeft Jet Bussemaker niet gezegd dat het écht te laatste keer is voor ze op quota over gaat? Volgens mij is dat al drie of vier keer gebeurd. Ik vind dat je dan echt wel met je vuist op tafel mag slaan en “vanaf nú voeren we een quotum in” kan zeggen.

Blind solliciteren is voor mij ook een optie. Het is wel lastig: want je vraagt mensen om tijdens het sollicitatieproces een deel van hun identiteit “uit te zetten”, maar als het leidt tot dat mensen aangenomen worden is het natuurlijk wel goed. Het is alleen wel heel confronterend dat die vooroordelen zo bestaan, dat witte mannen toch makkelijker witte mannen aannemen.

Diversiteit in de media vind ik een hele lastige. We hebben vrije media, dus de politiek kan niet bepalen wie er op tv komt. Dus het moet vooral komen vanuit de maatschappij Ik denk dat het minstens zo nuttig is als mensen zich thuis boos maken over dat er wéér alleen maar mannen aan tafel zitten bij Pauw dan wanneer de Kamer een motie indient over diversiteit bij de Publieke Omroep.”

Loonkloof: in het verkiezingsprogramma gaat het over gelijk loon voor gelijk werk. Is daar ook nog een gendersensitieve aanpak in nodig?
“Mij maakt het niet uit of het gaat over een Roemeen en een Nederlander die hetzelfde werk doen of een man en een vrouw. In al die situaties moet je een gelijke beloning krijgen. We hebben niet specifiek benoemd dat het om geslacht gaat omdat we geen onderscheid willen maken. Een manier om het dan aan te pakken tussen mannen en vrouwen is bijvoorbeeld bedrijven een overzicht laten publiceren of er verschil zit tussen wat mannen en vrouwen in dezelfde functie verdienen. Als het gaat om beloningsverschillen door bijvoorbeeld arbeidsmigratie dan gaat het veel meer om het Nederlandse cao-norm toe te passen. De verschillende problemen verdienen hun eigen aanpak. Maar die transparantie kan al heel erg helpen.”

“Soms zie je dat vrouwen die ongewenst zwanger zijn en hun opties overwegen het idee hebben dat abortus niet altijd een bespreekbaar thema is. Dat vind ik heel erg”

In het verkiezingsprogramma wordt specifiek benoemd dat abortus uit het wetboek van strafrecht gehaald moet worden en de bedenktijd afgeschaft. De laatste tijd wordt abortus wereldwijd steeds meer ingeperkt. Controversiële organisaties als Women on Waves proberen abortus wereldwijd toegankelijker te maken. Is dat een goede beweging?
“De abortuspraktijk is in Nederland eigenlijk gewoon heel goed. We hebben relatief weinig ongewenste zwangerschappen en ook relatief weinig abortussen. Dat is iets om te koesteren. Tegelijkertijd is er in Nederland een taboe aan het ontstaan rond abortus. Soms zie je dat vrouwen die ongewenst zwanger zijn en hun opties overwegen soms het idee hebben dat abortus niet altijd een bespreekbaar thema is. En dat vind ik heel erg.

De afgelopen tijd is er flink bezuinigd op het FIOM (de onafhankelijke keuzebegeleiding rond zwangerschap en abortus, red) en daar moet van ons echt geld naartoe. Dat is in Nederland, maar ik vind dat dit ook in het buitenland geldt. Daarom ben ik heel blij met organisaties als Women on Waves. Want waar gaat die vrouw dan naar toe als ze daar geen toegang tot heeft? We kennen allemaal de gruwelijke voorbeelden.”

Anticonceptie wordt nu vergoed tot 21 jaar, zou het goed zijn om dat uit te breiden naar vergoeding voor elke vrouw?
“We hebben elk jaar een discussie wat er wel en niet in het basispakket moet. Hoe meer je in dat pakket stopt, hoe duurder dat wordt. De eigen bijdrage van de anticonceptiepil is niet heel hoog, en dan zijn er wel andere zaken die ik belangrijker vind. Ik zou niet meteen zeggen dat die pil terug moet in het basispakket.”

45% van de vrouwen maakt fysiek/en of seksueel geweld mee voor haar 15e: 9 van de 10 daders zijn mannen. Pleit uw partij voor een gendersensitieve aanpak?
“Ik denk dat seksueel geweld ook veel te maken heeft met opvoeding en beelden die we uitstralen. Ik merk dat zelf al heel erg nu ik een kind van twee heb. Niet dat dat meteen leidt tot seksueel geweld, maar ons beeld van hoe mannen zijn en hoe vrouwen zijn en hoe mannen vrouwen kunnen behandelen, dat begint al op hele jonge leeftijd. Het is dus heel belangrijk dat we daar op scholen ook aandacht aan besteden. Maar ook bijvoorbeeld als het gaat om hoe de politie met zedenzaken omgaat, omdat je soms ook verhalen van vrouwen hoort over hoe ze niet serieus genomen worden. Dus niet alleen in het algemeen onderwijs, maar ook bij de politie-opleidingen moet er aandacht besteed worden aan hoe we met seksueel geweld omgaan.”

Afgelopen tijd waren er ook ideeën om straatintimidatie strafbaar te stellen. Hoe staan jullie daarin?
“Dat is een hele lastige, want het lijkt wel heel handig om dat zo maar te verbieden, maar het is erg lastig handhaven. En op het moment een verbod invoert moet je ook kunnen beloven dat je het daadwerkelijk kunt bestrijden. Anders is het alleen maar een teleurstelling. Ik zou zelf dus veel liever in willen zetten op preventie en dus inderdaad in het onderwijs er wat mee doen. Dat het gewoon niet oké is om vrouwen op een denigrerende manier na te roepen. En dat je als vrouw dit niet hoeft te pikken. Hier kunnen ouders en onderwijs ook een rol in spelen. Daar kan echt veel verandering beginnen.”

1 op de 6 Nederlandse mannen vindt dat vrouwen thuis horen te blijven bij hun kinderen als deze nog niet naar school gaan en 4 op de 10 mannen vinden dat vrouwen beter zijn in het zorgen voor kleine kinderen (Emancipatiemonitor 2016). Is dit wenselijk? En zo niet: hoe kunnen we daar iets aan doen?
“Nee dat is echt heel erg onwenselijk: dit zijn echt denkbeelden die niet van deze tijd zijn. Dat begint al bij de geboorte. Als vaders maar een paar dagen krijgen om bij hun nieuwe kind te zijn en dan weer aan het werk moeten, dan krijgen ze ook niet echt de kans om alleen tijd met hun kind door te brengen.

Daarom is het ook belangrijk om vaderverlof (en verlof voor meemoeders) uit te breiden naar vier weken. En daarnaast zeggen we het betaald ouderschapsverlof voor vaders en (mee)moeders uitgebreid moet worden. Daarna moet de kinderopvang voor ieder kind vanaf een half jaar voor drie dagen in de week gratis zijn. Met meer ouderschapsverlof ondersteun je dat ouders vanaf het begin de taken goed gaan verdelen en met de kinderopvang dat ouders makkelijker kunnen gaan werken.”

Deze gratis kinderopvang is voor kinderen tot vier jaar. Waarom tot dan?
“Daarna gaan kinderen naar school, dus is opvang minder noodzakelijk. Idealiter zouden we ook daarna gratis kinderopvang bieden, maar het kost heel veel geld om buitenschoolse opvang nu al meteen te regelen. Daarom willen wij graag beginnen met kinderopvang tot vier jaar en dan op de lange termijn ook dagdelen gratis buitenschoolse opvang voor kinderen tot twaalf jaar. En dat is niet alleen als arbeidsmarktinstrument handig, maar ook vanuit pedagogisch oogpunt. Kinderen komen op die manier ook weer makkelijker met sport en cultuur in aanraking. Dat zorgt er voor dat buitenschoolse activiteiten niet alleen maar voor kinderen van hoogopgeleide ouders is.

GroenLinks benoemt in haar verkiezingsprogramma ongelijkheid op scholen: “Te veel kinderen doen een lager onderwijsniveau dan ze aankunnen. Zij moeten vaker het voordeel van de twijfel krijgen om een hoger niveau te proberen.” Dit heeft vaak ook een racistisch component waardoor kinderen met een migrantenachtergrond een lager schooladvies krijgen. Valt daar iets tegen te doen?
“Ja. Wij zeggen dat kinderen eigenlijk een gemengd schooladvies moeten krijgen, dus mavo/havo of havo/vwo zodat je kinderen ook wat meer ruimte kan geven om een hoger niveau te proberen. En leraren moeten zich er ook bewust van zijn ze leerlingen met een biculturele achtergrond gewoon met dezelfde maatstaven moeten beoordelen zoals alle andere kinderen. Hier moet echt meer aandacht voor komen op onder andere de lerarenopleiding, dat staat ook in ons partijprogramma.”

Hoe kunnen we de positie van sekswerkers in Nederland verbeteren? In welke mate moeten organisaties zoals PROUD betrokken worden bij het beleid rond sekswerk?
“Die moeten zeker worden betrokken. PROUD is eigenlijk een soort vakbond voor sekswerkers, en zij weten wat hun mensen nodig hebben. En sekswerk is gewoon werk met bijzondere aspecten. Je moet er voor zorgen dat zij hun werk veilig kunnen doen, met zorg voor privacy… Dat is heel erg belangrijk. En een organisatie als PROUD kan daar mee helpen. Zij moeten als gelijkwaardige gesprekspartner worden gezien.”

Er is de laatste tijd veel te doen over seksistische reclamecampagnes en stereotyperingen van vrouwen binnen en buiten de media. Voorbeelden hiervan zijn de bangalijstjes bij Vindicat of posters van SuitSupply. Dit wordt ook wel omschreven als alledaags seksisme.Wat is de rol van de overheid in het bestrijden van dit alledaagse seksisme?
“Een deel van deze zaken is strafbaar. Bangalijsten waarmee persoonlijke gegevens worden verspreid en wraakporno zijn al gewoon illegaal. Maar als het gaat over de media of reclames kun je niet stellen dat sommige dingen niet geschreven mogen worden. Wat ik dan liever heb is dat daar gewoon discussie over ontstaat. Net zoals met het gebruik van het woord “asielplaag” van de Telegraaf. Het mag wel, maar je kan als burgers je wel uitspreken over dat dat niet oké is.”

Jesse Klaver zei eerder dit jaar “Nederland is geen xenofoob of racistisch land”. Hoe verklaren jullie dan de racistische sentimenten (bijvoorbeeld tegen Sylvana Simons, of de reacties op vluchtelingen) die in de samenleving meer en meer te zien zijn? En hoe gaan we om met etnisch profileren en bijvoorbeeld racisme door de politie?
“Wij zijn voor stopformulieren voor de politie, zodat zij elke keer dat zij iemand staande houden moeten aangeven waarom ze dat deden en zo hopelijk ook geconfronteerd worden met hun eigen stereotypes en vooroordelen. Ik denk niet dat die agenten “zo nu ga ik even lekker allemaal mensen met een kleurtje staande houden”, maar op deze manier dus wel er meer over na gaan denken.

Er is sprake van een zeer kleine luidruchtige groep Nederlanders die racistisch is. Maar tegelijkertijd zie ik ook heel veel mensen die dat niet zijn. Die grote meerderheid die je niet hoort, dat is wat anders dan die kleine luidruchtige groep. Die kleine groep en hoe die mensen behandelt is verschrikkelijk en dat moeten we veroordelen. Maar op het moment dat je gaat zeggen dat we als samenleving racistisch of xenofoob zijn, dan zet je ook die grote groep mensen weg voor wie dat niet geldt. We zouden eigenlijk iets moeten doen dat die grote groep zich laat horen en tegengewicht biedt tegen die kleine racistische groep, zoals bijvoorbeeld met die reacties op de Telegraaf. Dat is heel erg goed. De traditie van Nederland is er gewoon wel een van acceptatie, tolerantie en gelijkwaardigheid. En dat moeten we voorop stellen.”

 

Comments

comments