Ik wil een wereld waarin mannen elkaar aanspreken op seksueel geweld

Jasper Albinus is idealist bij Doetank PEER, een organisatie in het teken van no-nonsense happy activism voor sociale gelijkheid

Van argeloos ‘locker room talk’ naar het confronterende 45% percentage, van zogenaamde incidenten tot dagelijkse ervaringen, van onschuldige bier-en-tietgrappen naar verhalen over schuldige daders, van stilzwijgende mannen naar gezamenlijk strijden en van schaamte voor seksueel geweld naar een keuze die geen man ooit zou moeten maken.

Dat waren woorden die woensdagavond op zeven december in de stadstuin van Utrecht werden uitgesproken. Een volle zaal was gevuld met mensen, mannen en vrouwen die er zich anno 2016 hard voor willen maken dat seksueel en fysiek geweld tegen vrouwen nooit mag worden genegeerd of goed worden gepraat en juist over dit onpopulaire, taboegevoelige en geladen onderwerp in gesprek wilden gaan.

Het evenement “Seks is geweld(ig)” vond plaats in het teken van de White Ribboncampagne. Deze campagne geeft gehoor aan de misstanden, praktijken en gepubliceerde cijfers die laten zien dat seksueel en fysiek geweld tegen vrouwen niet een incidenteel fenomeen is, maar een symptoom is van het dagelijkse leven van vele vrouwen in Nederland.

“Schaamte en zwijgzaamheid rondom seksueel geweld is nog steeds zo vanzelfsprekend in de samenleving”

‘Wat wordt er dan verstaan onder seksueel geweld?’
Dit was één van de eerste vragen die de panelleden van deze avond kregen voorgeschoteld en liet goed zien waar de discussie over seksueel geweld vaak over gaat: cijfers, kant-en-klare bewijzen en ervaringen van geweld die zo zwart-wit mogelijk moeten zijn. Panellid Hannah Harthoorn van Emancipator en expert op gebied van mannen en geweld, bracht met haar onderzoek de volgende definities aan:

“Onder fysiek geweld wordt verstaan slaan, duwen, slaan met vuist of een hard voorwerp, schoppen, in brand steken, proberen te doen stikken of wurgen, steken met een scherp voorwerp of wapen, schieten met een vuurwapen, iemands hoofd tegen iets aan slaan.”

“Seksueel geweld omvat verkrachting, poging tot verkrachting, dwingen tot deelname aan seksuele handelingen en seksuele activiteiten onder bedreiging afdwingen.”

Dat 45% procent van alle vrouwen in Nederland met deze vormen van geweld krijgt te maken kwam hard aan bij de aanwezigen. Dat we het echter gelijk alleen maar over cijfers hebben, liet volgens Hanna zien dat we in het gesprek hierover veel stappen hebben overgeslagen.

03_seks-is-geweldig_mech

Het oplettende publiek bij “Seks is geweld(ig)”

‘Als jij het niet gaat vertellen, wie vertelt het dan wel?’
Dat is een veel groter probleem volgens panellid Anke Laterveer, schrijver en cabaretier, toen ze publiekelijk over haar aanranding sprak in de media. Schaamte en zwijgzaamheid rondom seksueel geweld is nog steeds zo vanzelfsprekend in de samenleving, waardoor cijfers vaak niet de gehele waarheid geven.

Zo vertelde ze hoe ze op een date zich een complete vreemde voelde in haar eigen huis toen haar dader haar aanrandde en vervolgens niet weg wou gaan. “Bier-en-tietgrappen zijn niet zo grappig meer als dat betekent dat ik mijn vriendinnen moet appen om hen te laten weten dat die man bij de bar mij niet achterna heeft gezeten.” In de nasleep van de aanranding zei de politie tegen haar dat ze hier niet zo goed in zijn en dat ze beter geen aangifte kon doen, omdat haar verhaal in een te grijs gebied valt.

“Er is een sterke je-noemt-mij-een-verkrachter!-mentaliteit onder mannen die zich aangevallen voelen door het gegeven dat negen van de tien daders mannen zijn”

Kennelijk was haar aanranding geen reden voor autoriteiten om in te grijpen. Haar aangrijpende verhaal was echter geen betoog van zelfmedelijden, maar opende een dialoog waarbij andere vrouwen in de zaal naar voren kwamen over hun verhalen van de seksistische oom in de familie die vreemd genoeg wordt gedoogd, tot pogingen van verkrachting door ‘dierbare’ naasten. Vrouwen worden volgens Anke nog teveel in de daderpositie gestopt; ‘Hoeveel had je dan gedronken?’ ‘Wat had je dan aan?’ met de nadruk op zij is verkracht maar niet hij heeft verkrachting.

‘Ik schaam mij om mijn mannenlichaam’
Het zwijgen over seksueel geweld gebeurt echter volgens panellid Kevin Heller, schrijver voor Vileine, niet alleen door diegenen die het ervaren, maar door hen die er van een afstandje naar staren. Er is een sterke je-noemt-mij-een-verkrachtersmentaliteit onder mannen die zich aangevallen voelen door het statistische gegeven dat negen van de tien daders mannen zijn.

Mannen spreken zich volgens Kevin nog te weinig uit over seksueel geweld en worden als ‘geslachtsverraders’ gezien ze als ze wel andere mannen op hun gedrag aanspreken. Het is makkelijk om je bij het Glazen Huis uit te spreken tegen seksueel geweld tegen vrouwen in conflictgebieden, maar wanneer het dichtbij komt is er een sterke groepsdruk onder mannen om er niet over te praten.

Het tragische verhaal over de verkrachting van het meisje Marlise op Kevin’s schoolreisje deed hem later inzien dat hij onderdeel van het probleem is wanneer hij zeer ongepaste opmerkingen in zijn mannelijke vriendengroep gewoon door de vingers ziet. Het gaat niet om elke man als dader en elke vrouw als slachtoffer terechtwijzen of om je te schamen voor je mannenlichaam. Het is van belang om in te zien dat opscheppen over het meenemen van een dronken meisje die haar consent niet kan geven bijdraagt aan een cultuur waarin zulk gedrag normaal wordt gevonden.

Ik wil een wereld waarin mannen elkaar aanspreken op seksueel geweld’
De avond draaide echter niet alleen om het aankaarten van een probleem, maar ook om ons allen af te vragen: what’s next? Nu er alleen al in de zaal was gebleken hoeveel ervaringen, verhalen en terechte frustraties er zijn over seksuele geweldpleging tegen vrouwen.

“Het is makkelijk om je bij het Glazen Huis uit te spreken tegen geweld tegen vrouwen in conflictgebieden, maar wanneer het dichtbij komt is er een sterke groepsdruk onder mannen om er niet over te praten”

Volgens Anke is het vooral belangrijk dat vrouwen, wanneer ze het kunnen en willen, over hun ervaringen blijven praten zonder meteen reacties van ongeloof of ‘eigen schuld’ te krijgen. Dat is de enige manier om het stigma over seksueel geweld te doorbreken als iets dat niet alleen op een afstand gebeurt, maar ook in je directe omgeving.

Deze voortdurende dialoog moeten we volgens panellid Sander Philips, schrijver voor Stellingdames, niet alleen voeren in vriendinnengroepen, maar juist met mannen die eveneens een luisterend oor zouden moeten zijn wanneer je lastig wordt gevallen in de club of liever bepaalde openbare plekken wil vermijden.

Het belangrijkste is dat deze dialoog wordt gevoerd in bed met je partner(s). Consent kan volgens Anke heel sexy zijn, maar dan moeten wel impliciete gevoelens van dwang, angst of machtsverhoudingen worden uitgesproken.

Ikzelf als man gebruik mijn stem door dit artikel te schrijven en deze waardevolle boodschappen uit het evenement “Seks is geweld(ig)” te delen. Ik hoop dat de boodschap van de White Ribboncampagne zich elk jaar als een olievlek verspreidt in de woonkamers, openbare plekken en intieme gesprekken waar uitspraken als ‘Grab them by the pussy’ behoren tot het verleden.

Wat kan jij nu doen als lezer? Laat jouw statement tegen seksueel en fysiek geweld achter op http://daarmagjenooitvoorkiezen.nl/ en deel het met vrienden, familie en mensen in je omgeving. Wil je zelf het verschil maken rondom deze thema’s bij de actiegroep Mannen en Emancipatie? Mail naar jasper@doetankpeer.nl.

Bronnen:
http://www.emancipator.nl/new/wp-content/uploads/2016/05/Factsheet-Geweld-tegen-Vrouwen-1.pdf
https://www.atria.nl/epublications/IAV_B00109721.pdf

Comments

comments