Waarom lezen we alleen maar bullshit over de loonkloof?

“Vrouwen verdienen nog steeds minder” kopt de Trouw op 11 november. Gemiddeld verdienen vrouwen namelijk nog steeds ruim 2500 euro per jaar minder dan hun mannelijke collega’s. Ondanks dat het bij jongere vrouwen (25 tot 35 jaar) beter gaat dan bij vrouwen boven de 50 heeft de directeur van het hogeropgeleidenblad Intermediair (die het onderzoek uitvoerde) nog wel een tip voor de struggle van de dames: beter je best doen bij de salarisonderhandelingen. Als we de verantwoordelijkheid van de loonkloof bij vrouwen zelf blijven neerleggen, moeten we alleen niet verbaasd zijn dat de achterstand van vrouwen op de arbeidsmarkt blijft bestaan.

Schermafbeelding 2015-11-11 om 10.59.55

Hallo Trouw, wie kiest jullie foto’s uit trouwens? Iemand die al twintig jaar niet meer buiten is geweest?

Banenwachtrij
De Volkskrant pakt het wat genuanceerder aan, en haalt een hoogleraar aan die een fenomeen noemt dat ‘de banenwachtrij’ wordt genoemd: witte) mannen tussen de 25 en 50 staan ‘vooraan’ in de rij als er gekozen moet worden om een functie op te vullen, terwijl vrouwen, ouderen en niet-westerse allochtonen in die volgorde achter de jonge witte mannen staan. Dit heeft als gevolg, aldus de hoogleraar, dat vrouwen (en niet-westerse allochtonen en ouderen) moeilijker aan een baan komen, en dus ook blijer zijn als ze een baan bemachtigen. Bij de salarisonderhandelingen (daar zijn ze weer!) hebben vrouwen wel een achterstand omdat ze minder gewild zijn, en daarom pakken die slechter uit. Het is dus wel degelijk een structureel probleem.

Wat blijft terugkomen in alle artikelen rond de loonkloof is hoe vrouwen het zélf kunnen oplossen. Niet per se fout natuurlijk, een beetje zelfredzaamheid, maar hoe meer ik google, hoe pijnlijker het wordt. De website loonwijzer.nl (een samenwerking van verschillende vacaturewebsites, de overheid en de vakbond) heeft zelfs een kek dertienpuntenlijstje hoe je als vrouw (als individu!) ‘iets tegen het loonverschil’ kan doen:

Niets maatschappelijk probleem, aldus de dames en heren van de loonwijzer. Handen uit de mouwen. Vind een baan dicht bij je huis en je hebt nooit meer last van de loonkloof! Of zo. Blijkbaar vindt de overheid en de FNV de loonkloof gewoon de schuld van de vrouw zelf, had je maar geen tieten moeten hebben.

Wil je evenveel verdienen als een man? Gooi je leven om
Hoewel deze tips bedoeld zijn om ~handvatten~ te geven hoe je als vrouw net zo veel moet gaan verdienen als je mannelijke vakbroeders, leggen ze feitelijk iets anders bloot. Als man kan je blijkbaar consequentieloos een studie kiezen, maar als vrouw is het verstandig om je maar in te schrijven voor bedrijfskunde in plaats van Keltische taal en cultuur. Tip vijf en zes raden aan om een partner te kiezen die het oké vindt dat je werkt (en samen kinderen met je wil opvoeden), en laten eigenlijk zien dat sommige mannen het anno 2015 nog steeds niet oké vinden dat vrouwen werken. Dit is exact hetzelfde met tip acht en negen over kinderopvang. Al deze tips vertellen vrouwen hoe ze zich moeten aanpassen, in plaats van dat we mannen vertellen dat ze verdorie in 2015 leven, waarin vrouwen werken en niet alleen voor de opvoeding verantwoordelijk zijn. Zouden we ooit zo’n lijstje maken en mannen vertellen dat ze dicht bij hun huis moeten gaan werken zodat ze de opvoeding goed kunnen combineren? En zullen we ooit gaan inzien dat het niet oké is als mannen vinden dat vrouwen niet mogen werken? Daarnaast moeten we beseffen dat die ene partner die vindt dat vrouwen niet mogen werken, wellicht ook iemands werkgever is. Probeer daar dan maar eens als vrouw een baan bij te krijgen.

Handjeklap
Geloof me: ik ben team eigen verantwoordelijkheid, maar waarom zeggen we tegen zo’n structureel probleem als de loonkloof dat vrouwen het maar lekker op individueel niveau zelf moeten oplossen met salarisonderhandelingen? Zeker als je beseft dat een groot deel van Nederland nooit aan zo’n onderhandelingstafel zit: hoe veel schoonmakers en verplegers zouden na hun sollicitatie een ronde hebben waar ze handjeklap over hun maandloon kunnen kunnen doen? Een groot deel van Nederland werkt niet als directeur bij een (middel)groot bedrijf.

Als we met zijn allen lijstjes blijven maken hoe vrouwen zélf de loonkloof kunnen oplossen, blijven we nog heel vaak persberichten lezen van het CBS (of Intermediair) waarin staat dat vrouwen minder verdienen. Om het probleem op te lossen wordt het belangrijker om naar achterliggende oorzaken te kijken, en te erkennen dat banenwachtrijen en seksisme op de werkvloer echt kunnen bestaan. Tot die tijd is roeptoeteren over salarisonderhandelingen niet genoeg.