Hoge hakken tegen de status-quo

Elke werkdag stapt Janine Bos als directeur Marketing en Communicatie het enorme hoofdkantoor van Randstad Nederland in Diemen binnen: de grootste HR-dienstverlener in het land. Maar zoals bij de meeste bedrijven zijn vrouwen aan de top weinig gerepresenteerd: Janine is één van de zeldzame exemplaren. “Ja hoor, maar ik vind mannen wel lief!” was het antwoord toen ik haar vroeg of ze geïnteresseerd was in een interview voor Stellingdames. Nadat ik haar verzekerde dat het feministische platform manvriendelijk is, was er enkele weken later een plekje in haar drukke agenda vrij om rond de tafel te gaan zitten en haar te spreken over vrouwelijk leiderschap. 

85 kopie-2

Rechtstreeks uit de Bible Belt
Aan haar rebelse houding en assertieve commentaren zou je niet gelijk afleiden dat ze jarenlang in het epicentrum van de Bible Belt, Urk, heeft gewoond. “Mijn vader is dominee en verhuisde elke vijf jaar. Vanaf mijn vijftiende woonde ik dan ook op Urk, precies op een niet-ideale leeftijd eigenlijk. Ik moest mijn gedrag constant aanpassen aan de levensstijl daar, om mijn vader in bescherming te nemen. Het was heel bedrukkend. Het enige wat ik dacht was: ik moet hier weg, anders kan ik niet worden wie ik ben. Op mijn negentiende verhuisde ik dan ook naar Den Haag.”

Vroeger wilde ze dierenarts worden. Dat lukte niet helemaal, want als scholier zat ze niet bepaald enthousiast in de schoolbanken. “Ik was nooit een uitblinker. Ik vond school een super achterhaald instituut, en wilde altijd met minimale inspanning het maximale eruit halen. Dus een vijf en een half afgerond naar een zes vond ik prima. In de schoolbanken zitten en naar een onderwijzer luisteren die elk jaar hetzelfde verhaal vertelt… Ik ging met tegenzin naar school.” Toch ging ze uiteindelijk toen ze op zichzelf woonde in de avonduren, naast haar full-time baan, HBO Economie & Management studeren. Na deze opleiding volgden nog vele trainingen op het gebied van finance, marketing, en management. “Studeren waardeerde ik wel, omdat het mijn eigen vrije keuze was. Als iets verplicht is, word ik heel recalcitrant.”

Best woman for the job
“Ik ben benaderd door een headhunter”, vertelt Janine over hoe ze bij Randstad terecht kwam. “Ik werkte eerst alleen maar voor kleinere bedrijven [Bazaar, Breecom]. Ik was daarom ook verrast door de toenadering van Randstad. Ik had het idee dat Randstad te groot was, ik twijfelde of ik goed mezelf kon zijn binnen zo’n enorm bedrijf.”

Het eerste gesprek met Randstad was heel ontspannen, mede omdat Janine eigenlijk al besloten had dat ze weinig interesse had voor de functie. “Ik had echt een relaxte houding, zo van: vertel! Jullie wilden mij spreken. Eigenlijk dacht ik: zie je me hier al in dit grote grijze gebouw rondlopen?” Na meerdere gesprekken besloot Janine toch voor Randstad te gaan. “Het is absoluut ook waar gebleken dat ik hier wèl mezelf kon zijn.”

Dat Randstad net zoals vele andere bedrijven qua diversiteit niet hoog scoort, erkent Janine. “Er stromen wel steeds meer en meer vrouwen binnen, maar de top van Randstad blijft een mannenbolwerk. Ondanks dat er de afgelopen jaren wel aantoonbaar meer vrouwen in hogere managementposities zijn benoemd, is dat nog niet genoeg.” Ze voegt toe: “Uit meerdere onderzoeken is gebleken dat een evenwichtig samengesteld team betere resultaten scoort. Bovendien werken er zoveel vrouwen bij Randstad, het kan nooit zo zijn dat die vrouwen niet goed genoeg zijn om door te groeien naar de top. Ikzelf zoek de beste voor de baan, ongeacht geslacht. Maar daar voeg ik graag gekscherend aan toe: je zal zien dat het meestal gewoon een vrouw is.”

Het gebrek aan vrouwen aan de top komt volgens Janine door zowel interne als externe omstandigheden: “Ik heb me door mijn vrouw-zijn nooit laten tegenhouden, maar ik zie het wel gebeuren. Enerzijds komen er bij Randstad veel vrouwen ontzettend ambitieus binnen, maar verliezen ze die drijfveer gedurende hun carrière. Ze gaan minder werken, waardoor ze moeten concurreren met mannen die wel fulltime werken. Anderzijds is er ook het mannennetwerk dat elkaar af en toe de bal toespeelt.”

Overpeinzingen over de nieuwe BMW
Hoe heeft ze dan zelf het mannennetwerk aan de top weten te betreden? “Ik zorg er altijd eerst voor dat mijn resultaten goed zijn, zodat daar geen enkele discussie over mogelijk is. Vervolgens heb ik altijd duidelijk uitgesproken wat ik wil: welke functie, waar ik naartoe wil groeien, welk salaris.” Die mondigheid lijkt bij veel vrouwen te ontbreken. “Ik geloof er echt in dat je moet uitspreken wat je wil. Veel vrouwen zijn te bescheiden en gaan wachten op een kans die mogelijk voorbijkomt. Dan kan je dus heel lang wachten.”

Het verschil in zakelijk gedrag tussen man en vrouw merkt Janine zelf op: “Ik had ooit een training met drie anderen. Ik vertelde dat ik bij elke nieuwe stap in mijn carrière wel een nacht heb wakker gelegen met gedachten zoals: wat vraagt deze nieuwe baan van mij? Kan ik dit wel? Hoe ga ik het aanpakken? Die drie mannen keken me vervolgens verbluft aan. Ze zeiden tegen mij: weet je waar wij over nadenken? Hoeveel geld we gaan verdienen, hoe groot de nieuwe auto wordt en waar we uit eten gaan.”

Eén strategie om het old-boys network te verbreken is dan ook door het gedrag van mannen te imiteren. “De coach bij die training raadde me ook een boek aan: What Men Don’t Tell Women About Doing Business. Het ging er over dat je als vrouw heel bewust moet zijn hoe mannen je zien, en dat je niets moet doen dat je vrouw-zijn accentueert, zoals als eerste opstaan om koffie in te schenken of appeltaart meenemen naar je werk.” Of Janine het daarmee eens is, weet ze niet: “Ik geloof dat mannen er niet zo bewust over nadenken om vrouwen buiten te houden.” Zelf vindt ze het juist ook belangrijk om een vrouwelijke stijl te hanteren. “Ik kan het heel goed met mannen vinden, maar ik ben wel een vrouw. Dat vergeet ik niet. Ik ben geen muurbloempje.”

Janine met collega Joost Heeroma. Bron

Janine met collega Joost Heeroma. Bron

Haar op de tanden
“Ik maakte bij een ander bedrijf ooit een grote promotie. In het gesprek daarover werd er niets over salaris gezegd. Toen dacht ik: ach joh, komt wel goed. Na enkele maanden begon het echter wel te dagen dat als ik er zelf niet over zou beginnen het onderwerp salaris niet meer besproken zou worden. Ik zette het onderwerp vervolgens op de agenda, maar dat werd een heel vervelend gesprek. Mijn leidinggevende maakte er een grap van en bood een verwaarloosbare verhoging van. Ik voelde me zo niet serieus genomen, dat ik op dat moment in staat was om ontslag te nemen. Mijn leidinggevende schrok daar zo erg van, dat hij akkoord ging met een enorme salarisverhoging mèt terugwerkende kracht. Binnen een paar dagen stond het op mijn rekening.” Op dat moment maakte Janine een belofte: nooit meer afwachten. “Ik heb meer haar op mijn tanden gekregen. Ik vind nu dat ik moet krijgen wat me toekomt, en dat eis ik dus ook.”

Is Janine een inspirerend rolmodel voor andere vrouwen binnen Randstad? “Of ik echt een coach ben, weet ik niet. Maar ik denk wel dat mensen zien dat ik lef heb. Ik plak het gebouw vol, sta op het podium voor een nieuwe campagne, organiseerde een Hackathon, liet een truck door Nederland rijden om de nieuwe campagne te verspreiden door het land. Ik organiseer dingen die in het oog springen. Als ik daar van tevoren toestemming voor zou hebben gevraagd, zou de helft niet zijn doorgegaan.”

Bitchy excuustruus
Is positieve discriminatie de oplossing voor het gebrek aan vrouwen aan de top? “Quota vind ik lastig. Als ik een baan zou krijgen omdat men verplicht vrouwen zou moeten aannemen, zou ik dat heel vervelend vinden. Maar ik zie ook wel dat het niet goed gaat nu. Ik ben dus absoluut geen tegenstander, maar ik denk dat gelijke geschiktheid van man en vrouw moeilijk te bepalen is. Dan krijg je al snel een ‘excuustruus’.”

Zelf denkt Janine niet gekozen te zijn op basis van geslacht. “Nee, ik was de juiste persoon op het juiste moment. Er moest hier een probleem worden opgelost. De marketingafdeling lag op zijn achterwerk, er was onrust, met de merk-beleving ging het niet goed. Ik was the best person for the job om dit op te lossen.”

Het idee heerst dat vrouwen op topfuncties eerder als ‘bitch’ worden bestempeld dan hun mannelijke soortgenoten. Herkenbaar? “Ik denk dat mijn mensen me niet als makkelijk zien. Ik ben veeleisend en direct. Mensen die verantwoordelijkheid en initiatief nemen zullen het vast prettig vinden om onder mij te werken, maar men moet niet passief zijn en op mijn toestemming wachten. Dan ben ik er gauw klaar mee. Het zou best kunnen dat zo’n houding eerder geaccepteerd wordt bij mannen.”

Het einde van corporate mantelpakjes
Kleding is voor Janine een belangrijke manier om zich te onderscheiden. “Ik zie er anders uit dan de meeste andere vrouwen bij Randstad. Ik draag andere kleren en hogere hakken. Ik vind het leuk om de norm te doorbreken.” Tegendraads dus, maar wel met grenzen: “Ik ben niet van de korte rokjes of heel doorzichtige kleding, maar ik heb wel een vrouwelijke stijl.” Als het aan Janine ligt, is het einde van corporate grijze mantelpakjes dus ook zeker in zicht.

Die opvallende vrouwelijke kledingstijl leidt volgens Janine niet tot objectificatie door mannelijke collega’s. “Daar heb ik echt een te grote mond voor. Wel heb ik een keer bij een feedbackgroep van een mannelijke collega gehoord dat ik iets aan mijn kleding moest doen. Ik moest me volgens hem meer corporate kleden. Eerst was ik geïrriteerd door deze feedback, maar toen bedacht ik me: als dit het enige is dat er aan mij op te merken is, dan is dat veelzeggend.”

Van Urk naar Amsterdam, van voorbeeld van de zesjescultuur naar marketingexpert, van potentiële dierenarts naar directeur Marketing en Communicatie van een van de grootste bedrijven van Nederland. Wat de toekomst van Janine inhoudt, weet geen mens, inclusief zijzelf. Maar aan het luide en snelle getik van haar hakken horen we vanzelf wel op welke topfunctie ze afstevent.

Comments

comments