De Fitgirltrend: inspiratie of verplichting?

Rosa Wevers is student van de research master Gender and Ethnicity in Utrecht. Naast haar studie is heeft ze met Anne Punt Mark Our Words opgericht, waarmee ze discussieavonden organiseert over feministische onderwerpenIn september organiseren wij samen mer Mark Our Words een discussie-avond. Stay tuned!

Het is zomer, en dus wordt Instagram weer overspoeld door foto’s met hashtags zoals #bodygoals en #bikinibody. Na jaren van een schoonheidsideaal dat gericht was op slank zijn, is het nu de bedoeling dat we met z’n allen naar de sportschool gaan en gezond eten om een atletisch figuur te krijgen.

Het ideale vrouwbeeld is niet langer het dunne model maar de ‘fitgirl’, die veel sport en suiker en gluten laat staan. Ze doet dit niet om af te vallen, maar om gezond en fit te worden. Het gaat niet om dun zijn, maar om ‘lekker in je vel zitten’. Een afgetraind lichaam is daarbij een visitekaartje van een gezonde levensstijl, en dit lichaam wordt volop getoond op sociale media om anderen te inspireren en waardering te krijgen.

Clean eten + fit zijn = geluk
Hoewel ik toejuich dat vrouwen trots zijn op hun spieren en andere vrouwen aansporen om fit te worden, vraag ik me als feminist af of we blij moeten zijn met deze ontwikkeling. Nu de ‘fitgirl’ trend al een tijdje gaande is hoor ik steeds meer kritische geluiden die de gezondheid van het nieuwe schoonheidsideaal in vraag stellen. Want is het nog wel gezond als je de hele dag door bezig bent om maar zo ‘clean’ mogelijk te eten? En gaat het nog wel om ‘lekker in je vel zitten’ als dat vel bepaalde vormen en afmetingen moet aannemen? Aan de plaatjes op Instagram te zien is een gelukkig leven zonder perfect afgetraind lichaam bijna niet meer mogelijk.

Ik ben geen voedings- of sportexpert en het is niet mijn doel om voor anderen te bepalen wat gezond is en wat niet. Wel is het interessant om te kijken naar de sociale en culturele betekenis van de fitgirl-trend en het effect dat het heeft op het zelfbeeld van meisjes en vrouwen. Ik vraag me af of de trend alleen inspirerend is, of ook een vorm van verplichting met zich meebrengt.

Het actieve, sexy en autonome individu
Het concept ‘postfeminisme’ van Britse hoogleraren McRobbie en Gill biedt een bruikbare lens om naar dit fenomeen te kijken. Postfeminisme kan gezien worden als een mix tussen feministische en antifeministische ideeën, resulterend in een ideaalbeeld van de vrouw als actief, sexy individu dat haar eigen keuzes maakt. Postfeminisme gaat uit van het idee dat gelijkheid tussen man en vrouw al is bereikt en dat feminisme daarom niet meer relevant is.

Vrouwen kunnen zich weer bezighouden met hun uiterlijk, maar ditmaal niet omdat ze als vrouw willen voldoen aan de maatschappelijke verwachting om mooi te zijn; het zou juist een bevestiging van hun autonomie zijn. Aan de grondslag van dit postfeminisme ligt een neoliberale opvatting van de mens, waarbij de mens als autonoom en rationeel individu wordt beschouwd. Dat houdt in dat individuen in staat zijn om zelf hun keuzes te maken, zonder invloed van de maatschappij en meningen van anderen.

Postfeminisme meets neoliberalisme
Deze postfeministische en neoliberale waarden lijken sterk aanwezig bij de fit girl trend. De meisjes en vrouwen op Instagram zeggen te sporten omdat ze zich goed willen voelen over zichzelf. Ze vertellen over hun eigen keuze om hun levensstijl om te gooien en de controle over hun leven in eigen handen te nemen.

Maar nu steeds meer meisjes en vrouwen deze levensstijl overnemen is het nog maar de vraag hoe ‘vrij’ deze keuze is. Want wat als je niet meedoet aan de trend en blij bent met je lichaam zonder harde sixpack? Mag je lichaam dan ook doorgaan voor #bodygoals? Veel fitgirls delen eerlijk hoe hard ze voor hun lichaam moeten werken, en daar mogen ze hartstikke trots op zijn, maar we moeten ons wel realiseren dat hierdoor ook voor anderen een norm wordt gecreëerd.

Als je lichaam niet aan het ideaalbeeld voldoet dan is het je eigen schuld, zo lijken de Instagrambeelden te roepen. Het zijn niet langer alleen modellen, maar ‘gewone’ mensen die het voor elkaar hebben gekregen om een fit lichaam te hebben. Het ideaalbeeld lijkt daarmee voor iedereen haalbaar, zolang je er maar hard genoeg voor werkt. Door al die beelden van vrouwen die werken aan hun ‘body goals’ word je er voortdurend mee geconfronteerd dat je ook squats had kunnen doen terwijl je lekker op de bank ligt. Of een suiker- en glutenvrije chocoladereep van avocado had kunnen eten in plaats van je Tony Chocolonely.

Van inspirerend naar verplichtend
De fitgirl-trend kan zo omslaan van inspirerend naar verplichtend, en een nieuwe norm creëeren die leidt tot onzekerheid in plaats van empowerment. Dan is het de vraag hoe vrij de keuze is om een ‘fitgirl’ te worden; als iedereen meedoet is het moeilijk om achter te blijven.

Daarbij moet niet vergeten worden dat het fitgirlideaal commercieel gezien erg interessant is. Want het gaat niet alleen om sporten en gezond eten. Je wordt online pas een interessante fitgirl als dit alles gebeurt in flitsende sportbeha’s en strakke yogabroeken onder het genot van dure organic açai bessen bowls, ofwel #powerfood.

Hippe bedrijfjes die deze producten verkopen zullen dus niet zo rouwig zijn om het schoonheidsideaal. Eerlijk is eerlijk, ik zou ook een stuk vrolijker in een suikerloze brownie happen als ik er zoveel mee zou verdienen als Rens Kroes. Daarmee is de fitgirl trend niet alleen een probleem dat met gender en schoonheidsidealen te maken heeft, maar ook met klasse. Door je online als fitgirl te profileren laat je zien dat je deel bent van een lifestyle met een prijskaartje, en dat je bereid bent om flink wat te investeren in je tocht naar je bodygoal.

Natuurlijk is het belangrijk om gezond te zijn, maar ik ben ervan overtuigd dat dat ook prima kan zonder sixpacks en dure sapjes. Een mooi tegengeluid tegen al die perfecte beelden kwam ik ook tegen op Instagram. Ik deel hem graag. “How to get a beach body? 1. Have a body. 2. Go to the beach.”