De dagelijkse hel van vrouwelijke vluchtelingen

Mijn beeldvorming over het Europees Parlement is altijd vaag geweest. Bij maatschappijleer kreeg ik in enkele lessen het hele Europese politieke systeem geleerd, maar heel veel is er niet blijven hangen. Aangezien je niet zo snel langs het gebouw komt of dagelijks Europarlementariërs spreekt, blijft het allemaal een beetje een ver-van-mijn-bed-show. Voor mij veranderde dat afgelopen woensdag en donderdag: ik mocht namens Stellingdames naar een seminar in Brussel over vrouwelijke vluchtelingen en asielzoekers. Vanaf @stellingdames deed ik op Snapchat en Twitter al quasi-live verslag. Wat leerde ik daar zoal?

Ten eerste: vanwaar een apart seminar over vrouwelijke vluchtelingen en asielzoekers? Omdat zij samen met kinderen de meest kwetsbare groep zijn. Inmiddels vormen zij ongeveer de helft van de vluchtelingenstroom, maar eerder was het een duidelijke minderheidsgroep, waardoor het risico voor hen ook hoger was. Ze zijn extra kwetsbaar omdat ze vaak in hun thuisland al slachtoffer van (seksueel) geweld, en ervaren dit tijdens hun reis en na hun reis in opvangcentra (door medereizigers én medewerkers) veelal ook nog. Ook zijn velen van hen zwanger, mede door dit seksuele geweld, waardoor ze meer medische zorg benodigen. Boven op dit alles worden ze vaak ontvoerd en gesmokkeld door human traffickers. Vrouwelijke vluchtelingen en asielzoekers hebben geen legale rechten, waardoor ze vaak hun lichaam als ‘ruilmiddel’ gebruiken om te kunnen reizen, met een dak boven hun hoofd te kunnen slapen of te eten. Ook wel: ‘survival sex’.

IMG_0013

Enkele foto’s van de tentoonstelling bij het Europees Parlement: “Displaced: women refugees and asylum seekers in the EU” door fotojournaliste Marie Dorigny

Ongelijke verdeling
In principe zouden gescheiden bad- en slaapkamers met sloten in opvangcentra bescherming moeten bieden, maar in de praktijk gebeurt dit niet, omdat opvangcentra veel te druk zijn of omdat die voorzieningen er nou eenmaal niet zijn. Een oorzaak van de bizar drukke centra is dat de vluchtelingenstroom zeer ongelijk verdeeld is onder EU-lidstaten. Bepaalde landen nemen structureel meer vluchtelingen op, waardoor de druk op hun opvangcentra en voorzieningen onhoudbaar hoog is. EU-lidstaten nemen in veel gevallen hun verantwoordelijkheid dus niet, waardoor met name vrouwelijke vluchtelingen en kinderen lijden.

Gedwongen stiltes
Bovendien vormt een ander probleem het gebrek aan informatie over en van deze vrouwen. Velen van hen hebben geleerd om in hun thuisland niet te spreken over hun misbruik, en voelen zich al helemaal niet comfortabel wanneer ze dit aan mannen moeten melden. Er is daarom noodzaak voor vrouwelijke medewerkers en vertalers in opvangcentra, maar zij blijken vaak niet aanwezig te zijn. Ook reizen vrouwelijke vluchtelingen en asielzoekers snel door en is hun misbruik moeilijk te ‘bewijzen’, waardoor het probleem niet aangekaart wordt en vrouwen lastig op grond van geweld asiel verkrijgen. Slachtoffers lijden daardoor in stilte.

Gebrek aan ophef
Ondanks deze problematiek is er in de media en de politiek vrijwel geen specifieke aandacht voor vrouwelijke vluchtelingen en asielzoekers. In Nederland is er bijvoorbeeld het plan om aparte opvangcentra voor homoseksuelen te realiseren, terwijl (met name alleenreizende) vrouwen net zoveel of meer gevaar lopen dan homoseksuele vluchtelingen en asielzoekers. Toen ik aan het panel van experts bij het seminar vroeg of aparte opvang voor vrouwen ook nodig zou zijn, was het antwoord zeer helder ja. Toch lijkt er weinig bewustwording over te bestaan. Tijdens het seminar bespraken journalisten enkele mogelijke verklaringen hiervoor: een gebrek aan vrouwelijke journalisten en de terminologie over vluchtelingen die vaak alleen naar mannen lijkt te verwijzen.

Hoe nu verder?

Uiteindelijk leerde ik concreet bij het seminar het volgende over mogelijke oplossingen:

  • Gelijke verdeling van vluchtelingen en asielzoekers onder EU-lidstaten
  • Meer bewustwording in media en politiek over deze genderproblematiek
  • Genderbalans onder medewerkers in opvangcentra
  • Vrouwelijke vertalers in opvangcentra
  • Uitvoering van gescheiden bad- en slaapkamers met sloten voor mannen en vrouwen
  • Mogelijk aparte opvang als laatstgenoemde punt niet blijkt te werken
  • Voorlichting voor mannelijke vluchtelingen en asielzoekers over seksueel geweld en misbruik
  • Meer beschikbare medische zorg voor met name zwangere vrouwen

Het ironische en zeer pijnlijke aan dit alles is dat deze vrouwen juist vluchten wegens onveiligheid in hun thuisland en het vervolgens in de migratielanden vaak opnieuw moeten meemaken. Mits zij worden opgevangen stuiten zij ook nog vaak tijdens hun integratieproces op vooroordelen, discriminatie en legale barrières. De loonkloof is voor allochtone vrouwen bijvoorbeeld velen malen erger dan voor autochtone vrouwen. Aan ons allen, op individueel én internationaal niveau, de taak om ervoor te zorgen dat deze vrouwen humaan worden behandeld. Dat begint met EU-lidstaten die hun verantwoordelijkheid nemen.

Comments

comments

1 Comments

  1. Pingback: Dit is niet eerlijk! | Blog A4c

Comments are closed.