Cito, houd seksistisch conservatisme uit eindexamens

Enkele dagen geleden berichtte Nu.nl dat het thema feminisme en ander gendergerelateerde zaken populair zijn bij de havo- en vwo-examens dit jaar. Reden tot vreugde – zou je denken. In dat nieuwsbericht stond echter een opmerkelijke alinea over het havo-eindexamen Nederlands, waarin een tekst is gepubliceerd over hoe jonge vrouwen in hun kledingkeuze, met name bij hoge temperaturen, rekening zouden moeten houden met hun omgeving.

De auteur, Beatrijs Ritsema, schreef haar stuk naar aanleiding van ophef over een rector die op een Nederlandse middelbare school tieners naar huis had gestuurd omdat zij volgens hem te schaars gekleed waren. Ritsema beargumenteert dat beperkende kledingregels voor scholieren normaal zouden moeten zijn. Die regels gelden vaak wel voor docenten, en volgens Ritsema zou een sexy outfit van een wiskundedocente afleiden van haar ‘taakgerichte werksfeer waarin algebra bestudeerd moet worden’. Zij concludeert: “’Houd een beetje rekening met de mensen die tegen je aan moeten kijken’ is in ieder geval een goede oefening voor later.”

Ritsema bevestigt in dit artikel het punt dat zij juist faalt te benoemen: de constante seksualisering van vrouwenlichamen. Vrouwen zijn continu, bewust en onbewust, bezig met het reflecteren op hun kledingkeuzes, en breder, hun algemene lichamelijke presentatie. De manier waarop onze lichamen worden gezien, beïnvloedt ons en onze beoordeling overal. Op werk, op school, op straat. Een docent die net iets te lang naar je boezem staart. Een collega die je zogenaamd lollig op je kont slaat. Een bouwvakker die je denkt te complimenteren op straat door: “Lekker lichaampie, wijffie!” te roepen.

“A woman’s body is not dangerous to you. It will not make you do stupid things. If you do stupid things, it is because you chose to do stupid things”

– Nate Pyle, Seeing a Woman: A Conversation Between a Father and a Son

De geïnternaliseerde (tot eigen gemaakte) reactie van vrouwen is door ons altijd onbewust af te vragen: hoe zullen mannen dit zien? Is dit te sexy, verleidelijk, afleidend? En: wat lokt dit uit? Met name vrouwen met een ‘wulps’ figuur moeten zich hierom bekommeren. Zo leren wij, en zo bevestigt Ritsema, dat onze lichamen inherent schadelijk (kunnen) zijn voor onze omgeving.

Leren manoeuvreren tussen de scheidslijnen van goed en fout als gezien door de ander is bij ons automatisme. Gaan we net de grens over van netjes naar té bloot – dan zijn we opeens een verleidelijk gevaar. Niet die blik van die ander wordt in twijfel getrokken, maar onze keuzes. Of zoals Chimamanda Ngozi Adichie het omschreef: “We make them feel as though being born female they’re already guilty of something.”

Maar, zoals auteur Nate Pyle ooit schreef in een brief aan zijn zoon: “Let’s be clear: a woman’s body is not dangerous to you. Her body will not cause you harm. It will not make you do stupid things. If you do stupid things it is because you chose to do stupid things”. De verantwoordelijkheid van de seksualisering van vrouwenlichamen wordt echter bij meisjes zelf gelegd door Ritsema, en versterkt daarmee een bestaand denkbeeld bij velen.

Cito publiceerde in hetzelfde examen geen kritisch tegenartikel, zoals zij wel deden bij een tekst in het vwo-eindexamen Nederlands van dit jaar waarin werd gesteld dat vrouwen eigenlijk het bevoorrechte geslacht zouden zijn. Hierdoor heeft de gemiddelde havo-scholier geen directe aanleiding om het artikel van Ritsema kritisch te bevragen. Integendeel: de vragen bij de tekst vragen met name om een reproductie van de argumenten en de hoofdgedachte van de tekst.

Juist nu de hoge temperaturen weer naderen, zouden meisjes aangespoord moeten worden te dragen wat zij willen en jongens gestimuleerd moeten worden hun vrouwelijke medemens niet continu te seksualiseren en objectificeren. Op zijn minst zou de stimulering van een kritische blik op deze tekst in een havo-eindexamen op zijn plek zijn. Of, Cito, zullen we volgende jaren deze conservatieve teksten maar gewoon achterwege laten?

Comments

comments